Müzik ve dans birbirleriyle yakından bağlantılıdır ve birbirlerini tamamlar. Bilişsel psikolog Daniel Levitin, müzik psikolojisine odaklanmış ve müzik ile vücut hareketi ortasındaki bağlantıyı araştırmıştır. Müzik bilişinin gerisindeki nörokimyasal ve nöropsikolojik nedenlere işaret etmiştir.

İnsanın müziğe reaksiyonu evrimsel ve üniversal bir olgudur. Güzelimize giden tipleri arar, bize keyif veren yeni seçenekler keşfetmeye devam ederiz. Müzik sanayisi, ruh halimizi farklı formda etkileyen çeşitli çeşitlerle karşımıza çıkar. Örneğin diskolarda klasik müzik değil, pop müzikler çalar. Zira hareket ettiren ve ruh halini yükselten müzikler tercih edilir. Müzik dinlerken tempo ve ritim üzere özelliklerden etkileniriz. Tempo, altta yatan bir vuruşun suratı, ritim ise sesin sistemli tekrarlanan örüntüsüdür. Ekseriyetle bu özellikler bizi hareket etmeye teşvik eder. Birtakım ritimleri göz gerisi ederken, kimileri dikkatimizi çeker. Örneğin farklı müzik cinslerini dinlerken tıpkı formda reaksiyon vermeyiz. Elektronik müzik bizi dans etmeye motive ederken, caz müziği kanepede uzanıp rahatlama isteği uyandırabilir.

Dans bize neden zevk verir?

Müzik dinlemek bize haz verir ve ödül ile alakalı beyin bölgelerini uyarır. Sevdiğiniz bir şarkıyı dinlediğinizi hayal edin. Kendinizi daha güzel hissetmiyor musunuz?

Ritim ve vuruş algısı, ritim ile hareketlerimizden sorumlu motor sistem ortasındaki bağı gösterir. Vuruş algısı sırasında duyusal ve motor beyin bölgeleri birebir anda aktifleşir. fMRI çalışmaları, “eşzamanlılık”tan (entrainment) sorumlu bölgeleri ortaya koymuştur. Eşzamanlılık, vücut hareketlerimizin müzikle birebir anda senkronize olmasıdır. Bu süreçte aktifleşen bölgeler bazal ganglion, tamamlayıcı motor alan ve işitsel kortekstir. Özetle, bir ritim duyduğunuzda motor ve işitsel beyin bölgeleriniz ilişki kurar ve işte! Kendinizi dans pistinde bulursunuz.

Müziğin nörokimyası

Levitin, müzik ve hareketin gizemini nörogörüntüleme çalışmalarıyla inceledikten sonra, müzik algısının gerisindeki nörokimya üzerine ağırlaştı. Keyif almamızı sağlayan dopamin ve opioidlerin tesirlerini araştırdı. Güzelimize giden bir müzik dinlediğimizde dopamin salgılanır, ilgili beyin bölgeleri aktifleşir ve haz duyarız.

Haz kimyasallarını engellemek

Müzik algısının temel nedenlerini daha düzgün anlamak için Levitin farklı bir yaklaşım geliştirdi. İştirakçilerin opioidlerini süreksiz olarak bloke etti ve onların kendilerini düzgün hissettiren en sevdikleri şarkıyı dinlemelerini sağladı. Sonuçlar epeyce değişikti: İştirakçiler şarkıyı hâlâ sevdiklerini söyleseler de bu defa hareket etme isteği duymadılar! Bu çalışma, müzikal hareketlerimizin haz hissiyle ve bu olgunun temelindeki nörokimyasallarla alakalı olabileceğini gösteriyor.

Kaynakça: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/why-does-music-move-you

Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih Özmez