Sosyal Onay Bağımlılığı Nedir?

Toplumsal onay bağımlılığı, bireyin kendi bedelini diğerlerinin onayına, takdirine yahut geri bildirimine bağlamasıdır. Bu durum kişiyi şu biçimde tesirler:

– Beğenilme uğruna kendi muhtaçlıklarını bastırma
– Daima dışarıdan gelen geri bildirimlerle istikamet bulma
– Oburlarının kanılarına çok duyarlılık
– Tenkitlere karşı ağır kırılganlık

 Psikolojik Kökenleri

Toplumsal onay bağımlılığı ekseriyetle çocukluk devrindeki şartlı sevgi tecrübelerinden kaynaklanır. Örneğin:

– “Ancak başarılı olursam seviliyorum.”
– “Başkalarını şad ettiğimde kabul görüyorum.”
– “Hata yaparsam dışlanırım.”

Bu inançlar, bireyin kendini tabir ederken daima tetikte ve performans odaklı olmasına neden olur.

 Sosyal Medyanın Etkisi

Toplumsal medya, toplumsal onay bağımlılığını besleyen en güçlü araçlardan biridir. Beğeniler, takipçi sayısı, yorumlar; bireyin görünürlüğünü ve hasebiyle benlik kıymetini tesirler hale gelmiştir. Bu platformlar:

– Bedel algısını niceliksel bilgilere bağlar
– Karşılaştırma tuzağını derinleştirir
– Yüzeysel onaylarla süreksiz doyumlar yaratır

 Sosyal Onay Bağımlılığının Sonuçları

– Kimlik bulanıklığı: “Gerçekte kimim?” sorusuna karşılık verememe
– Anksiyete ve tükenmişlik
– Otantik bağlantı kuramama
– Karar alma süreçlerinde belirsizlik
– İçsel yalnızlık ve doyumsuzluk

Terapötik Yaklaşım

Toplumsal onay bağımlılığı ile çalışırken amaç, bireyin içsel kıymet sistemini tekrar inşa etmesidir. Terapi sürecinde:

– **Kendilik farkındalığı geliştirilir**: Kişi, kendi pahalarını ve muhtaçlıklarını keşfeder.
– **Şema çalışmaları yapılır**: Bilhassa “kusurluluk”, “onay arayışı” şemaları çalışılır.
– **Öz-şefkat pratikleri uygulanır**: İçsel eleştirmen yerine destekleyici bir iç ses geliştirilir.
– **Sınır koyma marifetleri desteklenir**: Diğerlerini mutlu etmek uğruna verilen ödünler sorgulanır.

 Sonuç

Benlik kıymeti, süreksiz onaylardan değil, kalıcı içsel bir özden doğar. Dışsal takdirler süreksiz olabilir; fakat kişi kendi pahasını tanıdığında, dış dünyanın alkışına daha az gereksinim duyar. Gerçek özgürlük, diğerlerinin gözünden değil, kendi gözünden bakabildiğinde başlar.

Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz