Kalp Krizinin Belirtileri Nelerdir?
Kalp krizi bazen sinemalarda gördüğümüz üzere ani ve ağır belirtiler gösterir. Lakin bazen belirtiler yavaş bir formda başlar, hafif bir ağrı ve rahatsızlık hissedilir. Kalp krizinin en sık görülen belirtileri şunlardır:
Göğüs ağrısı
Kalp krizine bağlı göğüs ağrısı ekseriyetle göğsün orta kısmında, baskı, sıkışma üslubunda şiddetli bir ağrı halinde tanım edilir. Ekseriyetle birkaç dakikadan uzun sürer yahut gidip gelen bir ağrı biçiminde hissedilebilir. Bu ağrı kollara, sırta, boyna, çeneye ve mide üzerine hakikat yayılım gösterebilir.
Nefes darlığı
Göğüs ağrısına eşlik eden, bazen de tek başına görülen nefes darlığı bir kalp krizi belirtisi olabilir.
Diğer belirtiler
Karın ağrısı, terleme, bulantı, kusma, baş dönmesi üzere belirtiler de görülebilir.
Kadınlarda kalp krizi belirtileri
Kalp krizi dendiğinde aklımıza sinemalardaki ansızın ellerini kalbinin üzerine koyup acıyla yere yıkılan erkekler gelir. Lakin gerçek hayatta kalp krizi geçiren kişi bir bayan da olabilir ve belirtiler bu kadar bariz olmayabilir.
Kadınlarda da kalp krizinin en sık görülen belirtisi göğsün orta kısmında hissedilen şiddetli ağrı/basınç olmakla birlikte, bazen bu belirti bayanlarda görülmeyebilir.
Bunun yerine nefes darlığı, göğsün alt kısmı yahut karnın üst kısmında ağrı, sırtta yahut çenede ağrı, çok yorgunluk, bayılma, bulantı ve baş dönmesi üzere belirtiler görülür.
Kalp krizinin hem erkeklerde, hem de bayanlarda hafif belirtilerle ortaya çıkabileceğini unutmayın. Kalp krizinden şüpheleniyorsanız kesinlikle yardım çağırın, zira kalp krizinde dakikalar bile kıymet taşır.
Kalp Damar Hastalığı Kimlerde Daha Sık Görülür?
Yaş: Koroner kalp hastalığı genellikle 40 yaş sonrasında görülür. Fakat bilhassa ailesinde 55 yaşından önce koroner kalp hastalığı görülenlerde daha erken yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Cinsiyet: Erkeklerde bayanlara nazaran yaklaşık 4 kat daha sık görülür. Bayanlardaki östrojen hormonunun koroner kalp hastalığı açısından esirgeyici olduğu öne sürülmektedir. Bu nedenle bayanlarda görülme sıklığı östrojen hormonunun azaldığı menopoz sonrası dönemde artmaktadır.
Teşhis yaşı: Koroner kalp hastalığı sıklıkla erkeklerde 50-60, bayanlarda ise 60-70 yaşlarında teşhis edilmektedir.
2003-2004 yıllarında Türkiye’de 2 milyon 800 bin koroner kalp hastası olduğu düşünülmektedir. 2015 yılı itibariyle bu sayının ikiye katlanarak 5 milyon 600 bine çıkacağı öngörülmüştür.
Kalp Krizi Nasıl Tedavi Edilir?
alp krizinin tedavisi mümkün olan en kısa müddette tıkanmış olan kalp damarının açılmasıdır. Tıkalı damarın açılması pıhtı çözücü ilaçlar, balon ve stent takılması yahut bypass operasyonu ile yapılabilir. Bazen bu tedavi seçenekleri birbirlerini tamamlayıcı halde kullanılabilir.
Balon anjiyoplasti
Hasta uyanıkken tıkalı damarı açmak için yapılan bir tedavi teşebbüsüdür. İnce, uzun ve elastik bir tüp olan özel dizaynlı anjiyoplasti kateteri ile daralmanın olduğu damara girilir.
Daha sonra tabip, kılavuz teli kateter yolu ile darlığın bulunduğu bölgeye gönderir. Balon kılavuz telin üzerinden geçirilerek tıkanma bölgesine yerleştirilir. Balon denetimli olarak şişirilir. Daha sonra düzelmeyi görebilmek için tekrar manzara alınır.
Balon çıkarılır ve bu biçimde tıkalı bölgeden tekrar kan akımı sağlanmış olur. İşlem çoklukla 30 dakikadan daha kısa sürer ve uzun vadeli ilaç verilmesi gerekmeyen hastalar çoklukla sonraki gün taburcu edilir.
Stent yerleştirilmesi
Koroner stent yerleştirme süreci, damarlarda balon anjiyoplasti ile kâfi açıklık sağlanamadığında ve/veya damar içinde çatlama/yırtılma üzere durumlar oluştuğunda, bu cins zorlukları gidermek ve damarda daha uygun bir kan akımını sağlamak için geliştirilmiş bir tedavi sistemidir.
Stent çoğunlukla paslanmaz çelikten yapılmış rulo formunda bir tel kafestir. Stentler, balon üzerine yerleştirilir ve damar içinde balonun şişirilmesi ile açılarak damar iç duvarına monte edilmiş olur.
Yalın metal stentlerde haftalar, ilaçlı stentlerde ise aylar içinde bu stentlerin üzeri endotel katmanı ile kaplanır ve stent ömür uzunluğu damar duvarında kalır. Yeni geliştirilen eriyebilir stentler ise 6-8 ay sonra büsbütün kaybolmaktadır. Balon ve stent uygulamasında muvaffakiyet oranı %95’ten fazladır.
Bypass ameliyatı
Vücudun kol, bacak üzere öbür kısımlarından alınan damarlar, tıkalı kalp atardamarlarına tekrar kan akımını sağlamak için kullanılır. Böylelikle bu damarların beslediği kalp krizi bölgelerine kâfi kan akımı sağlanır. Bypass ameliyatı sonrası hastanede birkaç gün kalınır.
Kalp krizi sonrası taburcu olduktan sonra nelere dikkat edilmeli?
Kalp krizi geçiren bir kişinin tekrar kriz geçirme riski, hiç geçirmeyen bir şahsa nazaran daha fazladır. Bu nedenle tabibin verdiği hayat tarzı değişikliklerine uyulması, doktor kontrollerinin aksatılmaması ve ilaçların eksiksiz kullanması HAYATİ DEĞER TAŞIR.
İlaçlarınızı tanım edilen formda kullanmanız çok kıymetlidir. Bu nedenle önerilen ilaçları hekiminize istişareden asla bırakmayınız ve değiştirmeyiniz. İlaçlarınızı kesmeniz hayatınızı tehlikeye atabilir.
Önerilen ilaçlar sizde rastgele bir yan tesire yol açtıysa vakit kaybetmeden hekiminize bilgi veriniz.
Kontrollerinizi vaktinde yaptırınız ve denetime gelirken ilaçlarınızı yanınızda bulundurunuz.
Taburcu edildikten sonra devam eden problemler yoksa 1-2 hafta istirahat sonrasında işinize ve olağan yaşantınıza dönebilirsiniz. Lakin ağır efor gerektiren bir işte çalışıyorsanız bu durumu hekiminizle görüşmelisiniz.
1-2 hafta sonra uçakla seyahat yapabilirsiniz.
Herhangi bir yakınmanız olursa (göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi) gecikmeden hekiminize müracaatınız.
Durumu denetim altına alınan hastalar, kalp krizi geçirdikten 15 gün sonra olağan cinsel ömürlerine dönebilirler. Lakin bu mevzuda bir sıkıntınız olursa hekiminizle paylaşmalısınız. Şayet cinsel temas sırasında göğüs ağrınız olursa hekiminize bildirmeniz gerekir. Bu durum cinsel hayatınızın bitmesi manasına gelmez. Kalpte ek probleme işaret eder ve tedavisi gerekir.
Cinsel fonksiyon bozukluğunda kullanılan ilaçların kalp ilaçları ile birlikte kullanımı önemli sıkıntılar yaratabilir. Bu yüzden, her ilaç üzere bu küme ilaçlar da hekiminize danışılmadan alınmamalıdır.
Kalp Krizini Nasıl Önleyebiliriz?
Kalp krizi koroner kalp hastalığının bir komplikasyonudur. Bir öteki deyişle koroner kalp hastalığı olmadan kalp krizi geçirmek pek muhtemel bir durum değildir. Bu nedenle aslında kalp krizinden korunmanın temeli koroner kalp hastalığından korunmaktır.
Koroner kalp hastalığı riskini artıran faktörler değiştirilebilen ve değiştirilemeyen risk faktörleri olmak üzere ikiye ayrılır:
Değiştirilemeyen risk faktörleri:
İleri yaş
Erkek cinsiyeti
Ailede 55 yaşından evvel koroner kalp hastalığı hikayesi olması
Değiştirilebilen risk faktörleri:
Yüksek tansiyon
Yüksek kolesterol
Hareketsiz ömür tarzı
Fazla kilo ve obezite
Şeker hastalığı
Sigara
Sağlıksız beslenme
Koroner kalp hastalığından korunmak için ömür biçiminizde kimi değişiklikler yaparak değiştirilebilir risk faktörlerini ortadan kaldırabilir ve böylelikle kalp krizi riskinizi azaltabilirsiniz.
Kalp Dostu 7 Teklif:
Daha fazla hareket edin
Kolesterolünüzü denetim altına alın
Sağlıklı beslenin
Tansiyonunuzu denetim altına alın
Fazla kilolarınızı verin
Kan şekerinizi denetim altına alın
Sigarayı bırakın ve sigara içilen ortamlardan uzak durun
Kalp Damar Hastalığı ve Egzersiz
Koroner arter hastalarında antrenmanın; beden kompozisyonun güzelleştirilmesinde, kas kuvveti ve istikrarın artırılmasında, hayat mühletinin uzatılmasında ve ruhsal durumun güzelleştirilmesinde çok olumlu tesirleri vardır.
Düzenli idman yapmak kalp hastalıkları ve şeker hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olur. Tıpkı vakitte yüksek tansiyon ve felç riskinin de azalmasını sağlar.
Kalp hastaları inançlı bir formda idman yapmak ve idmandan ülkü seviyede faydalanmak için idman programına tabiplerine danışarak başlamalı, kesinlikle hekimlerinden bir antrenman reçetesi almalıdırlar.
Önerilen idman mühleti haftada 150 dakikadır. Yani haftanın 5 günü 30’ar dakika egzersiz yapılmalıdır.
Egzersizin yoğunluğu hafif-orta seviyede (yanındaki ile konuşabilecek fakat müzik söyleyemeyecek zorlukta) olmalıdır. Antrenman yapmaya yeni başlıyorsanız yavaş başlayıp vakitle önerilen idman mühletine çıkmalısınız.
Kalp hastaları ne cins antrenmanlar yapabilir?
Ağırlık kaldırmaya yahut bedene yük bindirmeye yönelik, kasların hareket etmeyen bir cisme karşı gerginleştirilmesini içeren idmanlar kalp hastaları için ziyanlı olabilirler. Bu tipten barfiks, imtihan ve halter üzere ağır sporlardan kaçınmak gereklidir. Önerilen spor cinsleri geniş kas kümelerini içeren tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklete binme, masa tenisi, dans, hafif tempolu koşma üzere egzersizlerdir.
Egzersiz yaparken nelere dikkat etmeliyiz?
Başlamadan önce 5-10 dakika ısınma egzersizleri yapılmalıdır.
Egzersiz sırasında çok kan basıncı yükselmelerinden kaçınılmalıdır.
Egzersizlerin sonunda aktivite seviyesi yavaş yavaş azaltılmalıdır ve 5-10 dakika soğuma egzersizleri yapılmalıdır.
Egzersiz sırasında nefes tutulmamalıdır. Antrenman sırasında nefesi tutmak, kanın kalbe geri dönüşünü azaltır.
Egzersiz sırasında aşağıdaki belirtilerden birini hissettiğinizde, çabucak antrenmanı bırakın ve hekiminize başvurun:
Göğüs ağrısı yahut rahatsızlık hissi
Baş dönmesi yahut bayılma
Ciddi nefes alamama hissi
Düzensiz kalp atımı
Aşırı yorgunluk
Kalp atım suratı kaç olmalıdır?
Egzersiz yapılırken kalp atım suratı denetim edilmelidir. Bunun için kalp atım suratını sayabileceğiniz üzere kalp atım suratını gösteren bir aleti de kullanabilirsiniz. Amaç kalp atımınızı belirlemek için idman boyunca makul aralıklarla:
Bir elinizin işaret ve orta parmağını birleştirerek başka elinizin bileğinin iç kısmında damarlarınızın üzerine yavaşça bastırın ve nabzınızı bulun.
10 saniye kadar nabzınızı sayın ve bir dakikalık pahası bulmak için 6 ile çarpın.
Hedef kalp atım suratını kolay bir formülle hesaplayabilirsiniz:
220’den yaşınızı çıkartarak elde ettiğiniz değerin önce %50’sini, sonra da %70’ini hesaplayarak kalp atım suratının bu iki nabız aralığında olmasına dikkat etmelisiniz.
Örneğin 50 yaşındaysanız:
220-50 =170
170/100×50 = 85
170/100×70 = 119
Yani 50 yaşındaki birinin gaye kalp atım aralığı 85-119’dur.
Aşağıdaki tabloda yaşa nazaran gaye kalp atım suratları verilmiştir. Azamî kalp atımı 220’den yaşınızın çıkarılmasıyla hesaplanır.
YaşOrtalama Azamî Kalp Atımı, %100Hedef Kalp Atım Aralığı, %50-70
20Dakikada 200Dakikada 100-140
30Dakikada 190Dakikada 95-133
35Dakikada 185Dakikada 93-130
40Dakikada 180Dakikada 90-126
45Dakikada 175Dakikada 88-123
50Dakikada 170Dakikada 85-119
55Dakikada 165Dakikada 83-116
60Dakikada 160Dakikada 80-112
65Dakikada 155Dakikada 78-109
70Dakikada 150Dakikada 75-105
Bazı tansiyon ilaçları kalp atımını düşürürken birtakım tiroit ilaçları kalp atımını hızlandırabilir. Bu nedenle kullandığınız ilaçların neler olduğunu söyleyerek amaç kalp atımınızın kaç olması gerektiğini hekiminize danışın.
Kalp Damar Hastalığı ve Beslenme
Sağlıklı beslenmek kalp damar hastalıklarını önlemenin en tesirli yollarından biridir. Koroner kalp hastaları kesinlikle bir diyetisyenle görüşerek kendi gereksinimlerine uygun sağlıklı bir beslenme usulü geliştirmeli ve bunu hayat uzunluğu devam ettirmelidirler.
Ancak kalp sıhhatini korumak için herkesin uygulaması gereken birtakım temel prensipler vardır. Sağlıklı bir kalbe sahip olmak için günlük beslenme alışkanlıklarınıza zerzevat ve meyveleri eklemelisiniz.
Meyve ve sebzeler içerdikleri vitamin, mineral ve diyet lifi (yani posa) sayesinde sağlıklı beslenmenin temelini oluştururlar. İşlenmiş hazır besinlerden, yağlı, şekerli, tuzlu yiyeceklerden ise uzak durmalısınız.
Porsiyonlarımızı abartmayıp kilo almamalıyız.
Aşırı şeker ve tuz tüketmemeliyiz.
İşlenmiş, kızartılmış besinlerden uzak durmalıyız.
Sebze, meyve, zeytinyağı ve balık tüketimini kilo almayacak ölçüde artırmalıyız.
Şeker tüketimi
Şeker ve şekerli besinlerin fazla ölçüde tüketimi çok güç alımına neden olur. Bu da beden yükünün artması demektir. Fazla kilo ise kalp damar hastalıkları başta olmak üzere şeker, yüksek tansiyon ve kanser üzere hastalıklar için risk oluşturabilir. Bu nedenle şekerli besinlerin tüketirken dikkatli olmalıyız.
Amerikan Kalp Derneği’nin sayılarına nazaran günlük tüketilen şeker miktarı erkekler için 36 gramı (6 tatlı kaşığı), bayanlar içinse 24 gramı (4 tatlı kaşığı) geçmemelidir. Yani 1 kutu gazlı içecek içtiğinizde tüketebileceğiniz günlük şeker ölçüsünü aşıyorsunuz.
Tuz tüketimi
Aşırı tuz tüketimi yüksek tansiyon, kalp ve böbrek hastalıklarına yol açıyor. Bu nedenle sık sık tuzu azaltın ihtarını duyuyoruz. Pekala, sağlıklı beslenmek için ne kadar tuz tüketmeliyiz? Dünya Sıhhat Örgütü günlük tüketilebilecek tuz miktarını 5 gr olarak öneriyor. 5 gr ise, 1 silme tatlı kaşığı tuza denk geliyor.
Yağ tüketimi
Sağlıklı beslenmede dikkat etmemiz gereken hususlardan biri de yağ tüketimidir. Günlük alınması gereken enerjinin en fazla %30’u yağlardan gelmelidir. Pekala, hangi yağlar sağlıklıdır? Yağları kabaca doymuş ve doymamış yağlar olarak ikiye ayırabiliriz:
Oda sıcaklığında katı halde bulunan yağlar doymuş yağ içeriği yüksek olan yağlardır. Doymuş yağlar, çoğunlukla hayvansal besinlerden elde edilir: et, süt ve yumurta üzere. Makûs kolesterolü yükseltirler. Bu da kalp hastalığı riskini artırır.
Doymamış yağlar ise ekseriyetle oda sıcaklığında sıvı halde bulunurlar. Zeytin, fıstık, fındık ve susam üzere bitki ve tohumlardan elde edilirler. Yeterli kolesterolü yükseltir, makûs kolesterolü düşürürler. Yani doymamış yağlar daha sağlıklıdır.
Kalp Hastaları Mevsim Değişikliklerinde Nelere Dikkat Etmelidir?
Kış aylarıyla birlikte soğuyan havanın neden olabileceği sıhhat risklerinin farkında olmak kıymetlidir. Soğuk hava kalp suratı ve kan basıncının yükselmesine neden olur. Kalp bedeni sıcak tutmak için daha fazla çalışmak zorunda kalır.
Soğuk havanın kanda yarattığı değişiklikler kan pıhtısı oluşma riskini artırır ve bu durum kalp krizi ve felç riskini artırır. Kış aylarında kalp sıhhatinizi korumak için aşağıdaki bahislere dikkat etmenizi öneririz:
Aşırı soğuk havalarda mecbur olunmadıkça dışarı çıkılmamalıdır.
Aşırı soğuk havalarda antrenman yapılacak ise spor salonları üzere kapalı yerler tercih edilmelidir.
Aşırı soğuk ve rüzgarlı havalarda, tok karnına uzun mühlet yürüyüş yapılmamalıdır.
Grip ve zatürre aşıları periyodik olarak yaptırılmalıdır.
Diyete dikkat edilmeli, ağır yemeklerden kaçınılmalıdır.
Aşırı soğuk havalarda, üşütmeyecek kadar kalın ve boyun ile göğsü örtecek halde giyinilmelidir.
Kalp hastalarının değerli bir kısmında uyku sorunu olduğundan, uzun kış gecelerinde çok ölçüde kahve ve çay tüketilmemelidir.
Kalp hastaları yaz mevsiminde de sıcak havanın yol açabileceği kan basıncında düşme ve kalp suratında artış üzere tesirlere karşı dikkatli olmalıdırlar.
Aşırı sıcak, kalp ve dolanım sistemine daha fazla yük binmesine neden olacağı için kalp hastalarının yaz aylarında gereğince sıvı tüketmeleri ve kendilerini sıcaktan müdafaaları kıymetlidir. Kalp hastalarının yaz aylarını daha rahat geçirmesi için kimi teklifler:
Aşırı sıcak ve güneşli havalarda mecbur olunmadıkça dışarıya çıkılmamalıdır.
Yüzme ve yürüyüş mümkün olduğunca günün serin saatlerinde yapılmalıdır.
Tok karnına denize girilmemeli ve yürüyüş yapılmamalıdır.
Diyete dikkat edilmeli, ağır yemeklerden kaçınılmalıdır.
Klimanın karşısına oturulmamalıdır.
Yeterli ölçüde sıvı almaya ihtimam gösterilmelidir.
İlaçların dozlarını ayarlamak gerekebilir. Mevzu ile ilgili olarak hekiminize müracaat ediniz.
Açık renkli ve rahat kıyafetler giymeye ihtimam gösterilmelidir.
