Kişilik, kişinin kendine özgülülüklerinin bir bileşimi, bireyin günlük yaşantısında gösterdiği yansıların ve tavırların oluşturduğu, kendi içinde tutarlılığı bulunan ve öngörülebilir yanı olan bir örüntü olarak tanımlanabilmektedir (Arntz ve Genderen, 2021). Bu örüntüler, belirli başlı durumlarda aşikâr başlı tepki gösterebilme yetileri, engellenme ve çatışmalar karşısında oturmuş baş etme formları, savunma düzenekleridir (Öztürk ve Uluşahin, 2020). Bahsedilen bütünlük durumunda, birden fazla bireyde görülen değişkenlik aralığından sapmalar görünmekteyse, bireyin topluma olan ahenginde ve işlevselliğinde sorun göstermesine sebep oluyor ise, kişilik özellikleri ziyadesiyle katı durumda ve öznel açıdan bir sorun yaratmakta ise kişilik bozukluğu tanısı koyulabilmektedir (Arntz ve Genderen, 2021).
Borderline kişilik bozukluğuna sahip bireylerde besbelli bir biçimde kişinin kimlik hissinde, kişilerarası münasebetlerinde ve duygulanımında yaygın ve süregiden bir dengesizlik gösterilebilmektedir (Öztürk ve Uluşahin, 2020). Hudutta kişilik bozukluğunun tanımlanması karışık ve zordur. Geçmiş devirlerde psikozlar ve nevrozlar ortasında bir hudutta olduğu düşünülmüştür. Bu bozukluğa sahip şahıslar neredeyse her vakit buhran içindedirler ve kriz yaşamaktadırlar. Paranoya yahut süreksiz dissosiyatif semptomlar üzere gerçeği değerlendirmelerinde süreksiz bozulma periyotları olabilmektedir. Öz kıyım teşebbüslerinde de bulunabilmektedirler. Rahatlıkla öfkelenebilir ve manipülatif davranışlar sergileyebilirler. Para ve cinsellik üzere alanlarda da dürtüsel davranabilmektedirler (Köroğlu ve Bayraktar, 2010).
Şema terapi, BDT ve öteki terapi ögelerinin bileşimlerini içine alan bir terapi sistemidir (Arntz ve Genderen, 2021). Bu terapi modeli, davranışçı terapinin geliştirilmiş hali olmasına rağmen içeriğinde psikodinamik terapinin kıymetli birtakım ögeleri da yer edinmektedir (Roediger, 2020). Borderline kişilik bozukluğunu tedavi ederken şema mod yaklaşımını kullanmanın yararlı sonuçlar verdiği görülmektedir. Uygunlaşması güç olarak bilinen borderline kişilik bozukluğunda şema terapi ve şema mod yaklaşımı, birçok tesirli ve çeşitli metot gösterebilmektedir. Bu sebepten dolayı de borderline kişilik bozukluğuna sahip hastalar ve yakınları için umut vaat eden bir gelişme olduğu söylenebilir (Gök, 2022). Borderline kişilik bozukluğunda en fazla ortaya çıkan beş mod ise, öfkeli çocuk, terk edilmiş çocuk, kopuk korungan, cezalandırıcı ebeveyn ve sağlıklı yetişkindir. Modların özelliklerine nazaran ise, husus kullanımı, denetimsiz para harcama, çok yeme, tehlikeli cinsel aktiviteler üzere davranışlar görülebilmektedir. Şema terapinin gayesi ise fazla zayıf ya da hiç bulunmayan sağlıklı yetişkin modunu kişi için güçlendirebilmeye çalışmaktır (Kutlu, 2018).
Kaynakça: https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/444/412
Yazarlar: Arya Khadivi SOHRABİ, Doç. Dr. Meryem KARAAZİZ
