Trigliserid nedir?
Trigliserid yağın tabiatta bulunduğu formudur. Beslenmeyle alınan fazla ölçüdeki yağın bedende depolanmasını ve kan içinde taşınmasını sağlar. Kolesterol üzere hem bedende yapılır hem de besinlerle alınır. Trigliserid seviyesi yüksek olanlarda kalp hastalığı riski artmaktadır.
Kolesterol Çeşitleri Nelerdir?
Vücutta tek cins kolesterol olmasına rağmen, bu kolesterolün farklı yollarla ve farklı moleküllerle taşınması sonucu kolesterol molekülleri birbirinden farklı vazifeler üstlenirler. Bu ayrıma nazaran bedende farklı vazifeleri olan iki kolesterol türü vardır: LDL ve HDL.
HDL (iyi huylu) kolesterol
LDL (kötü huylu) kolesterol
Total kolesterol, kolesterol ve trigliserid bedellerinin toplamıdır ve sağlıklı bir beşerde pahası 180 mg/dl’den az olmalıdır.
Kanda trigliserid ve LDL (kötü huylu) kolesterolün yüksek olmasına hiperlipidemi denir.
Normal Kolesterol Bedelleri Nedir?
Total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid seviyeleri için önerilen kıymetler:
DüzeyTotal kolesterolLDL kolesterolHDL kolesterol*Trigliserid
Normal50 mg/dl240 mg/dl160 mg/dl>60 mg/dl>200-499 mg/dl
Çok yüksek >500 mg/dl
*HDL kolesterol düşüklüğü için erkek ve bayanlarda farklı pahalar vardır. Bayanlarda 50 mg/dl, erkeklerde 40 mg/dl’nin altında olması durumunda HDL kolesterol düşüklüğünden bahsedilmektedir.
Kolesterolümüz Neden Yükselir?
Kolesterol yüksekliğinin (hiperlipidemi) sebebini her vakit bilmek mümkün değildir. Birtakım insanların karaciğeri çok fazla kolesterol üretir. Bu durum sıklıkla ailesel faktörlerden kaynaklanır. Bu beşerler beslenmelerini ne kadar düzenleseler de kolesterol düzeylerinde olumlu bir değişiklik gözlenmez.
Başka faktörler de yüksek kolesterole ve kalp hastalıklarına yol açabilir. Örneğin beslenme üslubundaki yanlışlıklar, şişmanlık üzere faktörler kolesterolün yükselmesine sebep olabilir. Sigara içmek âlâ kolesterol olarak da bilinen HDL kolesterol düzeyini düşürür.
Vücudun aşikâr ölçüde kolesterole muhtaçlığı vardır ve bu karaciğerde üretilir. Lakin yediğimiz besinler bedenimize fazladan kolesterol girmesine neden olur. İçeriğinde doymuş yağ bulunan yiyecekler (örneğin tereyağı, kırmızı et, tam yağlı süt, yumurta) fazla kolesterol içerir.
Bu yiyecekleri çok tükettiğimizde, kanımızdaki kolesterol ölçüsü artar ve vakitle önemli kalp hastalıklarına yol açabilir.
Kolesterol Ölçümü Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?
20 yaş üstü insanların en az 5 yılda bir kolesterol kıymetlerine baktırmaları önerilmektedir.
Kolesterol Yüksekliği ve Kalp Damar Hastalıkları
LDL (kötü) kolesterol kanda yüksek olduğu vakit, kalbi ve beyni besleyen damarların iç yüzüne yapışarak plaklar oluşturur. Kolesterol dışındaki kimi unsurların de eklenmesiyle bu plaklar büyür ve bunlar üzerinde oluşan çatlaklarda gelişen pıhtılar damarları tıkar.
Bu plakların damarda oluşumuna, damarları daraltmasına ve tıkamasına halk ortasında “damar sertliği” denmektedir. Damar sertliğinin öteki bilimsel tabiri ise “aterosklerozdur. Damar tıkanıklığı kalp damarlarında oluşmuşsa kalp krizine, beyin damarlarında oluşmuşsa felce (inmeye) neden olur.
Yüksek kolesterol sinsidir, hiçbir belirti vermez, kanda ölçülmelidir. Bilhassa anne, baba yahut kardeşlerinde erken yaşta kalp hastalığı olduğu bilinen şahıslar ve şeker hastaları kesinlikle kolesterol seviyelerini ölçtürmeli ve gereken tedbirleri almalıdır.
Kolesterol Yüksekliği (Hiperlipidemi) Nasıl Tedavi Edilir?
Kolesterol yüksekliği (Hiperlipidemi) tedavisinde ekseriyetle hayat usulü değişiklikleri, diyet ve ilaç kullanımı birlikte yapılır. Ömür stili değişiklikleri ve diyete karşın kan yağlarında hedeflenen bedellere ulaşılamadığında, ilaç tedavisi gerekir.
Kolesterolü düşürmek için birkaç çeşit ilaç kullanılmaktadır. Hekiminiz sizin için en uygun ve kâfi tedavi seçeneğini belirleyecektir.
Doktorunuzun tedavinizle ilgili tavsiyelerini aksatmadan uygulamanız ve ilaca bağlı olan ya da olmayan rastgele bir yan tesir oluştuğunda, bu durumdan hekiminizi haberdar etmeniz, tedavinizin başarılı olmasıyla direkt ilgilidir.
Kolesterol Yüksekliğinde Beslenme Nasıl Olmalı
Sağlıklı beslenerek, kilo vererek ve kâfi seviyede fizikî aktivite yaparak kolesterolünüzü düşürebilirsiniz. Diyetteki doymuş yağlar ve kolesterol kan kolesterol seviyesini artırırlar.
Faydalı Yağlar: Tekli ve çoklu doymamış yağlar Kötü (LDL) kolesterol seviyesini düşürmeyeKalp hastalığı ve felç riskini azaltmayaVücudun gereksinim duyduğu fakat üretemediği temel yağları sağlamaya yardımcı olurlar.Bu yağları sağladıkları faydalardan dolayı sınırsız tüketmemeniz gerektiğini unutmamalısınız. Başlıca kaynaklar: Ayçiçeği yağı, mısır özü yağı, zeytin yağıSomon ve sardalya üzere yağlı balıklarCeviz, keten tohumu üzere kuruyemiş ve tohumlar
Zararlı Yağlar: Doymuş yağlar Kötü (LDL) kolesterol seviyesinin artmasınaİyi (HDL) kolesterol seviyesinin düşmesineKalp hastalığı ve felç riskinin artmasına neden olabilirler. Başlıca kaynaklar: Koyun ve sığır etiTereyağıTam yağlı peynir ve süt
Trans yağlar Kötü (LDL) kolesterol seviyesinin artmasınaİyi (HDL) kolesterol seviyesinin düşmesineKalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet riskinin artmasına neden olabilirler. Başlıca kaynaklar: Hidrojenize yağ içeren bisküvi, kek, çikolata üzere hazır eserler ile fast food yiyeceklerMargarinKızartılmış yiyecekler
Sağlıklı bir diyette:
Günlük toplam kalorinin %30’u yağlardan alınmalıdır.
Bu ölçü erkekler için günde 55-70 gr, bayanlar için 50-60 gr yağ alınması demektir.
Doymuş, çoklu doymamış ve tekli doymamış yağlar eşit oranda bulunmalıdır.
Kolesterol seviyesini denetim altına almak ve kalp sıhhatini korumak için birtakım teklifler:
Etler:
Etlerdeki görünen yağlar pişirilmeden evvel ayrılmalı, sakatat tüketimi azaltılmalıdır.
Sosis, salam, sucuk üzere işlenmiş et eserleri doymuş yağları fazla içerdiğinden az tüketilmelidir.
Tavuk, hindi ve balık eti; koyun ve sığır etine tercih edilmeli. Kızartma yerine ızgara, haşlama, buğulama üzere pişirme biçimleri kullanılmalıdır.
Balık eti kalp sıhhati açısından en faydalı ettir. Lakin balık yağını ilaç olarak almanız doktorunuz tarafından tedavi olarak verilmemişse önerilmez. Karides ve kabuklu deniz hayvanları kolesterolden zengindir.
Posalı besinler:
Tahıl, zerzevat ve meyve tüketimi arttırılmalıdır. Bu besinler yağdan yoksul, vitamin ve posadan zengindirler.
Eriyebilen posanın kolesterolü düşürdüğü çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir. Yulaf, çavdar, fasulye, bezelye, pirinç kabuğu, turunçgiller, çilek eriyebilen posadan zengindir.
Kepek, havuç, turp, lahana, karnabahar, meyve kabukları ise erimeyen posa içerirler, bu çeşit posanın kolesterol üzerine tesiri yoktur, fakat bağırsakların olağan çalışmasını sağlar.
Süt ve süt eserleri:
Tam yağlı sütten hazırlanmış süt eserleri yerine az yağlı yahut yağsız sütten hazırlananlar tercih edilmelidir.
Ülkemizde sık tüketilen tam yağlı beyaz peynir ve kaşar peynirde doymuş yağ oranı yüksektir. Az yağlı peynir ve yoğurtlar tercih edilmelidir.
Pasta, krema, dondurma çoğunlukla doymuş yağlar ve yumurta sarısı içerdiğinden az tüketilmelidir.
Yumurta:
Haftada 3 yahut 4’ten fazla yumurta yenmemelidir.
Yumurta sarısı kolesterolden zengindir. Yumurta beyazı protein içerdiğinden daha çok tüketilebilir
