Kalp yetmezliği, kalbin her iki tarafını da etkileyen bir durumdur. Akut kalp yetmezliği durumlarında, belirtiler birdenbire ortaya çıkara ve sonrasında süratli biçimde kaybolur.
Bu durumun nedeni olarak kalp krizi ya da kan akışını denetim eden kalp kapakçıklarında görülen bir sorun gösterilebilir. Buna rağmen kronik kalp yetmezliğinde görülen semptomlar daima olarak devam eder ve vakitle düzgünleşme görülmez. Kalp yetmezliği olaylarının büyük çoğunluğunu kronik olanlar oluşturur.
Kalp yetmezliği kalbin her iki tarafını da etkileyebildiği üzere kimi durumlarda kalbin sırf tek tarafı etkilenir. Pek çok olguda, öncelikle kalbin sol tarafı etkilenir. Diyastolik yetmezlik ya da sol ventrikülün sistolik yetmezliği sonrasında bu durum kalbin sağ tarafını da etkileyebilir.
Sağ kalp yetmezliği olarak da bilinen konjestif kalp yetmezliği, nedeni bilinmeyen (idiopatik) olabileceği üzere, sıklıkla akciğerlere kan ileten atardamarlarda artan kan basıncının (pulmoner hipertansiyon) artması ile ortaya çıkabilir. Hasebiyle kanın kalbe giriş ve çıkışının yavaşlaması sebebiyle bedenin kimi alanlarında kan birikmeleri görülebilir.
Konjestif kalp yetmezliği görülen hadiselerde, kalpten toplardamar sistemine geri basınç görülür. Ayrıyeten periferik ödem de görülür. Periferik ödem daha çok karın, bacak ve ayaklarda oluşur. Yatan hastalarda ödemin sıklıkla kalça ve sırtta oluştuğu gözlenir.
Konjestif kalp yetmezliği varlığında çoğunlukla görülen belirtiler; iştahsızlık, şişkin boyun damarları, yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı (dispne), karaciğer büyümesi (hepatomegali), dalak büyümesi (splenomegali), S3 gallop ritmi ile tuz ve su birikmesinin neden olduğu hipertansiyondur. Şayet konjesyon bağırsaklarda meydana gelirse, hazımsızlık ortaya çıkar.
Kalp Yetmezliği Belirtileri
Kalp yetmezliği belirtileri, hastalığın ilerledikçe şiddetlendiği belirtilerdir. Bu nedenle belirtileri bilmek ve titizlikle takip etmek, kalp yetmezliği evreleri ilerlemeden müdahale etmek için epey kıymetlidir. Bir hastada aşağıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı görülebilir:
İştah kaybı
Çabuk yorulma
Mide bulantısı
Ani kilo artışı
Pembe ya da beyaz renkli balgam
Aritmi (nabızda düzensizlik)
Bacaklar, karın ve ayak bileklerinde görülen şişlikler (ödem)
Kalp çarpıntısı
Baş dönmesi
Sürekli uyku hali
Konsantrasyon güçlüğü
Geceleri sık idrara çıkma
Boyun bölgesindeki kan damarlarının belirginleşmesi
Depresyon ve/veya anksiyete
Öksürük ya da nefes verirken ıslık sesine misal ses çıkarma
Kalp Yetmezliği Tedavisi
Kalp yetmezliğinin tedavisi var mı sorusu pek çok kişi tarafından merak edilen bir olgudur. Tedavi metotları öncesinde belirtiler ve semptomlar ile sıhhat kuruluşuna başvuran hasta için öncelikle kalp yetmezliği tanısı koyulması gerekir. Bunun için fizikî muayene akabinde, kalp işlevlerinin araştırılması için kimi tetkikler yapılır.
Bunlar ortasında en tesirli metot olarak ekokardiyografi (EKO) olarak bilinir. Ses dalgalarının kullanıldığı EKO aygıtı ile kalp ayrıntılı olarak incelenmektedir. Mevcut yapısal bozukluklar ile hasarlar bu biçimde tespit edilir.
Daha sonrasında ise kalp yetmezliğinin ayırıcı tanısı için kan testleri, akciğer sineması, idman testi, akciğer işlev testi, manyetik rezonans görüntüleme, anjiyografi, kalp kateterizasyonu, tomografi ve nükleer tıp usulleri kullanılır.
Kalp yetmezliği tedavisi sürecinde öncelik, doku hasarlarının durdurulması ve kişinin mevcut sıhhat durumu korunarak günlük ömrü etkileyen belirtilerin ortadan kaldırılmasıdır.
Hastanın ömür usulü ile beslenme alışkanlıkları incelenerek, kalp yetmezliği tedavisini destekleyici tekliflerde bulunulur. Bunun yanı sıra hastalığın mevcut durumuna nazaran ilaçlı ya da cerrahi sistemler ile tedavi plânlanabilir.
Kalp yetmezliği ilaçları, tedavi sürecinde hastalığın şiddetine ve şikâyet durumuna nazaran kullanılır. Bu kapsamda kullanılan ilaçlar; idrar söktürücüler (diüretikler), beta blokerler, digoksin, anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyiciler, ritim düzenleyiciler, kan sulandırıcı, damar genişletici, aldosteron blokerleri, anjiyotensin reseptör blokerleri ile kolesterol düşürücülerdir.
Cihaz tedavisi ve cerrahi teşebbüs kapsamında, kalbin elektriksel iletiminde sorun varsa ya da kalp ritim anormalliği görülüyorsa, hastanın şikayetlerinin azalması ve hayat mühletinin uzaması için kalp pili üzere özel aygıtlar kullanılmaktadır.
Bunun dışında kalp damarına stent yerleştirme, bypass ameliyatı ve kalp kapağı operasyonu gerekebilir. Elbette ileri düzey kalp yetmezliğinin en tesirli ve kalıcı tedavi tekniği olarak kalp nakli söylenebilir.
Kalp Yetmezliği Evreleri
1. Evre: Kalp yetmezliğinin birinci evresi olarak tanımlanır. Risk faktörleri yüksek olduğundan, kalp yetmezliğinin gelişmesine mümkün olarak bakılır. Bu hastalar daha çok ailesinde kalp yetmezliği, yüksek tansiyon, diyabet ve koroner arter hastalığı bulunan şahıslardır.
Yüksek risk altında bulunan bu şahısların sigara ve alkol kullanmaması, kolesterol düzeylerini hep istikrarda tutması, nizamlı antrenman yapması ve hekimin reçete ettiği ilaçları aksatmadan kullanması gereklidir. 1. evre hastalarında günlük olağan fizikî aktivite kısıtlamaları oluşmaz. Fakat ağır idmanlar esnasında tıkanma ve nefes darlığı en çok görülen şikayetler ortasındadır.
2. Evre: Bu evredeki hastalarda sıklıkla sistolik sol ventrikül disfonksiyonu teşhisine bağlı olarak kalp yetmezliği görülmektedir. Kişinin anjiyotensin dönüştürücü enzimler kullanması ve hareketli bir hayat şekline sahip olması tavsiye edilir.
Eğer bu şahıslar kalp krizi geçirirse kesinlikle beta-bloker kullanmalıdır. Devamlı doktor kontrolünde olan hastalarda koroner arter tıkanıklığı ya da kalp kapaklarında bir sorun tespit edilirse, cerrahi olarak müdahale edilir. 2. evre hastalarda günlük fizikî aktivitelerde kalp çarpıntısı, nefes darlığı ve/veya tıkanma üzere şikayetler ortaya çıkar. Başka bir deyişle, fizikî aktivitelerde orta seviyeli kısıtlanma görülmektedir.
3. Evre: Kalp yetmezliği teşhisi konulmuş olan hastalarda bu evreye gelindiğinde daima yorgunluk, nefes darlığı, gece sık sık idrar yapma isteği, şişmiş ve güçsüzleşmiş bacaklar ile su toplamış karın görülmektedir. Bu evredeki hastaların asla alkol ve sigara tüketmemeleri gerekmektedir.
Bunun dışında kalp kasının güçlü pompalama yapabilmesi için beta brokerlar kullanılmalı, tuz tüketimi azaltılması ve bol bol fizikî hareket ile idman yapılmalıdır. 3. evredeki hastalarda günlük olağan aktivitelerde bariz kısıtlamalar görülür.
4. Evre: Kalp yetmezliğinin son evresi olarak kabul edilir. Hastalarda kalp tam manası ile kan pompalayamaz. Kişinin bir an evvel ventriküller yardımcı aygıtlar ya da kalp ameliyatı ile tedavi edilmesi, intravenöz inotropik ilaçlar kullanması gerekir. Kalp yetmezliği son evre ömür mühleti açısından son derece riskli olunan basamaktır.
Hastanın öteki tedavi formüllerine yanıt vermemesi durumunda ise bir an evvel kalp naklinin yapılması gerekir. 4. evredeki hastalarda istirahat halinde dahi şikayetler görülmektedir. Kalp yetmezliği, kişinin olağan günlük fizikî aktivitelerine dahi müsaade vermez.
Kalp Yetmezliği Öldürür mü?
Kalp yetmezliği, hayat kalitesinin düşüren ve ileri evrelerde hayatı tehdit eden epey önemli bir sıhhat sorunudur. Kalp yetmezliği öldürür mü sorusuna verilecek en hoş yanıt, kalp yetmezliğinin değil, geç kalınmışlığın hayat kaybına sebep olduğudur. Bu nedenle erken teşhis edilen kalp yetmezliği mevt olaylarında önemli bir azalma sağlar.
Düzenli olarak kalp sıhhatinin denetim edilmesi kalp yetmezliğine karşı çok değerlidir. Hastalığın başlangıç evresinde tespit edilmesi, kalp üzerinde oluşturduğu hasarın en aza indirilmesi açısından gereklidir. Teşhis alan hastaların belirlenen ilaçları vaktinde alması hayat kalitesini ve müddetini yükseltir.
Akut Kalp Yetmezliği Nedir?
Kalp yetmezliği olaylarının büyük bir çoğunluğu kronik kümeye girer. Bu çeşit hadiselerde semptomlar devamlılık gösterdiğinden vakitle düzgünleşme olmaz. Fakat semptomlar ani formda beliriyorsa ve sonrasında da süratle ortadan kayboluyorsa akut kalp yetmezliği durumundan bahsedilebilir.
Akut kalp yetmezliğinin nedenleri “kardiyak kökenli olanlar” ile ” kardiyak kökenli olmayanlar” olarak ikiye ayrılır. Bunlar:
Kardiyak kökenli olanlar:
Endokardit,
Akur koroner sendrom,
Kalp kapak yetmezliği /darlığı,
Akut miyokardit,
Akut aritmi,
Perikardit.
Kardiyak kökenli olmayanlar:
Kansızlık,
Cerrahi teşebbüsler,
Alkol kullanımı,
Böbrek fonksiyon bozukluğu,
Alkol kullanımı,
Tedavi sürecine uymama.
Akut kalp yetmezliğinin önlenmesi için sağlıklı kilonun korunması, sigara ve alkol kullanımının büsbütün kısıtlanması, gerilimin denetim altına alınması, sistemli ve bireye özel idman yapılması ile tertipli olarak kalp uzmanını ziyaret etmek gereklidir.
