Kültürünü Antik Yunan’a dayandıran Batıda aşk ve sevgiye karşılık gelen tek bir söz vardır: “love”. Bizim kültürümüzde ise “aşk” sözü kendinden geçecek biçimde üstün görülen bir varlığa beslenen çok ve derin sevgi olarak kullanılır. Yani aşk, gerçeklikten değil, daha çok hayal ve yakıştırmalardan beslenir. Sevgi ise tanıdıkça, birlikte yaşantılar biriktirdikçe artan bir histir. Sevgi, bir kimseye karşı yakın ilgi ve bağlılık göstermeye yönelten histir.
Aşk ise, sözlükte “aşırı sevgi ve bağlılık duygusu” olarak tanımlanır. Sarmaşık manasına gelen “ışk” sözünden türemiştir. Aşk, kördür; kusursuz bir varlığa tapınmak tutkusuyla doğduğundan, karşıdakinde kusur ya da noksan görmez. “Aşk yoksa hoşu berbat gören göz, aşka ulaştığında bütün berbatları hoş görür”. Platon’un da savunduğu üzere insanın öbür birine aşkı, eksiklik üzerine kurulur, onaylanmak isteğinden beslenir. İnsan kendini kusurlu görmekte ve başka yarısını bulduğunda tamamlandığına inanmaktadır. Yeniden Batı’nın çağdaş muharriri Coelho, kâinatla uyumlu olmanın manasını, bir bayan ile bir erkeğin tek bir güce dönüşmesine bağlar.
Psikiyatri alanında çağdaş yaklaşımlar ileri süren dünyaca tanınmış Varoluşçu psikoterapist May, insanı yalnızlıktan kurtaran güçlü hislerden kabul görme yahut beğenilmenin tatlı bir sıcaklık getirmesine karşın bedelinin maalesef ki benlik varlığından vazgeçmek olduğunu vurgulamıştır. Yani hayat, sevgiliyle anlamlandırıldığında çok tehlikeli bir yola girilmiş olur. Sadece doğunun tasavvuf inancında değil, çağdaş Batı anlayışında da hayatın büyük sırlarına gidiş, iki şeye bağlanmaktadır: acı ve sevgi.
Üzerine yapılan çalışmalar aşkı, romantik, tutkulu, mantıklı, sahiplenici, oyun cinsinde ve dostça üzere cinslere ayırmış, münasebetin her vakit olumlu yahut olumsuz seyretmediği ve onu kategorize etmenin sıkıntı olduğu sonuçlarını ortaya çıkarmıştır. Bir aşk ilgisinin çeşidi, geleceği hakkında net bir varsayım vermez. Aşkın kategorize edilemeyecek formda farklı seyirleri olduğu, bilhassa sahiplenici ve oyun cinsinde aşkın memnunluk getirmediği saptanmıştır.
Kierkegaard’ın ideolojisiyle estetik boyutta sevmek, cinsellik üzere fizikî dürtülerin doyurulmasıyla ilintilidir. Buna rağmen evlilik, etik alanın hususudur ve can sıkıcıdır. Elde edilen sıradanlaşır ve daha ulu bir sevgi öznesi arayışına girilir. Meğer etik boyutta sevme, aslolandır. Kierkegaard ötekini sevmeyi, onu muhafaza, bencillikten fazla sevilene karşı özgecil olma, hatta karşılık beklememe, menfaatlerini devreye sokmama temeline kurar.
Fromm, “sevme” mefhumunu kaygı edinmiş, “sevme sanatı” üzerine kitap yazmıştır. Bu hayatta sevmekten vazgeçmemek, sevmenin gerçekte ne manaya geldiğini aramaya koyulmak gerektiğini salık verir. Ona nazaran sevmek bir sanattır. Onun tabiriyle olgun sevgi, insanın ayrılık ve yalnızlık hissinden kurtulmasına yardım ederken, kendisi olarak kaldığı, bütünlüğünü koruduğu bir birleşmedir. Bu nokta değerlidir; kara sevda diye isimlendirilen şiddetli aşk duygusu içinde benliğini oburunun benliğine teslim ederek kaybolmak yerine, sağlıklı bir sevgi bağlantısında kendi benliğini muhafazayı öğütler.
Freud’un her beşerde olduğunu argüman ettiği id benlik boyutu insan hayatının baskı altında kaldığı periyotlarında devreye girebilir. Birinci vakitler itimat ve barış ortamı vaat eden ikili romantik bağlantıların, vakit içinde id’den beslenen ego çatışmaları, hayatın getireceği zorluklardan kaynaklanan tükenmişlik hisleri üzere tesirlerle berbatlaşabilir. Bir aşk bağlantısına başlarken bu olasılıklar göz arkası edilmez ise sevgiliye yüklenen mana harikulâde olmayacak ve mana kaybı ile büyük bir hayal kırıklığına yol açmayacaktır.
Kaynakça: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4440710
Yazar: Işıl HORZUM
