Okula Yabancılaşma

Öğrencilerde yabancılaşma; bireyin kişilerarası ilgiler, aile, okul, toplum ve bireyin etrafında yaşadığı bir irtibat yetersizliği sıkıntısıdır. Ayrıyeten yabancılaşma; şahısta ilişkin olma duygusu zayıflığı, kopukluk hissiyatı, aileden, arkadaşlardan ve işten uzak olma formunda açıklanmaktadır. Eğitimde yabancılaşma, öğrencinin okul ortamında ilişkin olma ve bağlanma hissinin olmaması olarak tanımlanmaktadır.

Okul ortamında yabancılaşma, öğrencilerin öğrenme sürecinden kopmaları ve dâhil olmaları gereken bir aktiflik yahut kümeden soyutlanmalarıdır. Kendini yabancılaşmış hisseden öğrenciler sıkıntılı davranışlar stantlar. Bu davranışlar; sınıfta sistem bozma, okula devamsızlık, ödev yapmama, dersten kaçma, arbede etme ve toplumsal geri çekilme davranışlarıdır. Bu tıp davranışlar öğrencinin okul ortamındaki toplumsal ve akademik tecrübelerine bir yansıdır. Bundan ötürü okul, olumlu bir kendilik algısı ve muvaffakiyet duygusu yaşamak isteyen birtakım öğrenciler için başarısızlık ve hayal kırıklığının kaynağı olan ziyan verici bir yere dönüşmektedir. Okul ve okul işçisi farklı formda öğrencilerin yabancılaşmasına ve onlarda akademik başarısızlığa neden olmaktadır. Bunlar yetersiz müfredat, yetersiz öğretim, düşük kendilik algısı ve başarısız okul kültürü üzere faktörlerdir. Okula yabancılaşmayı anlamak, öğrencilerde istenmeyen davranışları ve öğrenmeleri keşfetmek ve öğrenciler ortasında akademik başarısızlığa neden olabilecek uygulamaların geliştirilmesini önlemek için değerlidir.

Okula Yabancılaşmanın Boyutları

Güçsüzlük, üst seviye maksatlara sahip bir bireyin bu maksatlara ulaşabileceğine dair düşük beklentilere sahip olduğu durumu söz eder. Düzgün notlar almak isteyen bir öğrencinin düşük başarısı, onda daha çok güçsüzlük meydana getirir. Güçsüzlük duygusu öğrencinin sınıf ortamında düzensizliğe neden olmasına ya da dersi yarıda kesmesine neden olmaktadır. Okula gitmek isteyen lakin akranları ve öğretmenleri ile tatmin edici bir bağlantı kuramayan düşük notlara sahip öğrenciler, başkalarına nazaran daha fazla güçsüzlük duygusu yaşayabilirler.

Anlamsızlık yaşayan öğrenciler ise okul aktiflikleri ile gelecekte uygulanacak faaliyetler ortasında münasebet kuramazlar. Özetle okuldaki dersler ile günlük rutinleri, aileleri, toplumları ya da dünyadaki sorunlar ortasında bir bağ olmadığını düşünürler.

Kuralsızlık, öğrencilerin okul idaresinin kendileri ismine verdiği kararları kabul etmemeleri yahut tanımamaları manasına gelmektedir. Yabancılaşmış öğrenci okula karşı itiraz eder ve not sistemindeki geçerli en düşük notların, ‘C’ ve ‘D’nin geçme için kâfi olduğunu düşünürler. Bundan ötürü muvaffakiyet için çabalamazlar. Bu kopuş durumu öğrencilerin; öğretmenler, yöneticiler ve öbür okul çalışanının kendileri ile ilgili niyet ve inançlarından birebir vakitte sistemin onlar ismine karar vermelerinden ve okuldaki gelecekleri hakkında yok denecek kadar az şahsî tesire sahip olduğunu düşünmelerinden kaynaklanabilir.

Sosyal uzaklık durumu bireyin bir arkadaşlık ortamına, faaliyete yahut cümbüşe katılmaması biçiminde söz edilmektedir. Öğrenciler, arkadaşlık ortamı oluşturamadıklarında ve öteki öğrenciler ve okullar ile alaka kuramadıklarında kendilerini doyumsuz hissedebilirler ve bu durum onların okula karşı uzaklıklı olmalarına yahut isyan etmelerine sebebiyet verebilir.

İçinde bulunduğu ortamdan, etrafından ve eğitim ortamından kopuşu tabir eden okula yabancılaşmaya sebep olan çeşitli faktörler vardır. Katı eğitim ortamı, ders müddetlerinin uzun olması, toplumsal aktivitelerin yetersiz olması ve öğrencilerin iradeleri dışında verilen kararlar ve işlenen programlar bu faktörlere örnek olarak sunulabilir. Ayrıyeten bireyin bulunduğu toplumsal ortamında huzursuz olması, dehşet, anksiyete yaşaması ve ötekiler tarafından olumsuz algılanacağı korkusu onun uzaklaşmasına ve başkaları ile daha az etkileşime girerek ortamdan kopmasına ve yabancılaşmasına sebep olabilir.

Kaynakça: https://dergipark.org.tr/tr/pub/alanyazin/issue/62234/1157161

Yazarlar: Mehmet S. VANGÖLÜ, Gaye Zeynep ÇENESİZ