Karanlık Üçlü kavramı Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati olmak üzere makûs niyetli ya da kötücül olarak isimlendirilen üç kişilik özelliğinden oluşur. Psikopati ve Narsisizm birinci olarak klinik psikoloji alanında çalışılmaya başlanmış olsa da sağlıklı nüfus içinde de Karanlık Üçlü’nün boyutları olarak ölçüldüklerinde “eşik altı kişilik özellikleri” olarak kabul edilirler. Narsisizm ve Psikopati klinik alanda kişilik bozukluğu olarak ele alındıklarında, Narsisistik Kişilik Bozukluğu ve Antisosyal Kişilik Bozukluğu olarak sınıflandırılırlar ve DSM-V’te belirtilen kriterleri karşılamaları gereklidir. Kişilik özellikleri ve kişilik bozuklukları ortasındaki farkın temel olarak kişilik bozukluklarının daha katı ve değişmez olup bireye ağır meşakkat vermesi ve fonksiyonelliğini bozması olduğu söylenebilir. Kişilik özellikleri olarak Narsisizm ve Psikopati bu manada eşik altı sayılmaktadır. Makyavelizm ise bu iki kişilik özelliğinden farklı olarak temelde klinik manada bir kişilik bozukluğundan değil, Christie ve Geis’in çalışmalarına ilham kaynağı olan ünlü siyasetçi Nicolo Machiavelli’nin isminden gelmektedir.
Bu üç kişilik özelliğinden birincisi, yani eşik altı Narsisizm, empati yoksunluğu, öbür insanların gereksinimlerine karşı kayıtsızlık ve üstünlük duygusu üzere özelliklerle tanımlandığı için, narsisist bireyler öteki beşerlerle yakın ve içten alakalar kurmak yerine onların ilgi ve hayranlıklarını kazanmayı tercih etmektedirler. Emsal olarak, Emmons da narsisistik bireyleri yalnızca kendini düşünen ve insanları kendi çıkarları için manipüle etmekten çekinmeyen benmerkezci bireyler olarak tanımlamıştır. Başka bir deyişle, narsisistler kendilerine çok derecede hayranlık duydukları ve yalnızca kendi muvaffakiyetlerinin hayalini kurdukları için ziyadesiyle ukala, kendileri dışındaki insanların his ve muhtaçlıklarını önemsemedikleri için de empati mahrumu olarak betimlenmektedirler. Narsisizm kavramı kendi büyüklüğü ve hoşluğuna gereğinden fazla kendini kaptıran mitolojik figür Narcissus’tan gelmektedir ve bu kişilik özelliği de tanımlanırken mitolojik figürün özellikleri kullanılmıştır.
İkinci Karanlık Üçlü kişilik özelliği olan Makyavelizm’e sahip bireyler kuşkucu bir bakış açısına sahip, etik bedelleri önemsemeyen ve muvaffakiyete ulaşmak için manipülasyona başvurmanın gerekliliğine inanan beşerler olarak tanımlanmaktadırlar. Makyavelistlerin duygusal farkındalıklarının düşük olduğu ve açık olmadıkları, ayrıyeten his düzenleme konusunda zorluk yaşadıkları görülmüştür. Bu nedenle de Makyavelistler gayelerine ulaşmak için aldıkları kararlarda, bu kararın duygusal sonuçlarını değil uygulamadaki getirilerini hesaba katmayı tercih ederler. Makyavelistlerin bu özellikleri, Nicolo Machiavelli’nin hükümdarlara ve lordlara güçlerini ve şahsî çıkarlarını müdafaaları için önerdiği etik dışı ve acımasız sistemlerin günlük hayattaki yansımaları olarak görülebilir.
Karanlık Üçlü kavramı içindeki son kişilik özelliği olan eşik altı Psikopati kişilik özelliğine sahip bireyler sapkın davranışlarda bulunmaya yatkın, düşük öz-kontrol ve düşük empati yeteneği olan, pişmanlık hissinden mahrum, üstünlük isteği olan, manipülatif ve yalancı beşerler olarak tanımlanmaktadırlar. Psikiyatri alanında kendisi de bir uzman olan Cleckley, bu olumsuz özellikleri sık sık yapay bir karizma maskesinin arkasında gizleyen psikopatlar üzerinde sistematik müşahedeler yaparak onların antisosyal eğilimlerini ve denetimsiz davranışlarını ortaya çıkarmıştır. Psikopatisi yüksek beşerler genelde evvelki tecrübelerden ders almazlar, güvenilmezdirler, benmerkezci ve ikiyüzlü olurlar ve öteki insanları sevme kapasiteleri çok kısıtlıdır. Bu tanımlamalarda da görüldüğü üzere üç kişilik özelliği bariz olarak farklı tanımlamalara sahiptir fakat araştırmacılar bu kişilik özellikleri ortasındaki benzerliklere de vurgu yapmışlardır.
Kaynakça: https://psikolog.org.tr/tr/yayinlar/dergiler/1031828/tpy1301996120190516m000017.pdf?v=1699648452
Yazar: Seren SALTOĞLU, Doruk Uysal IRAK
