Agorafobi, bireyin kaçmanın güç yahut utanç verici olabileceğini düşündüğü kamusal ya da açık alanlardan korkmasıyla karakterize edilen bir anksiyete bozukluğudur. Agorafobi yaşayan şahıslar, kalabalıklar, büyük toplumsal buluşmalar, pazar yerleri, alışveriş merkezleri, trenler, uçaklar üzere ortamlardan ekseriyetle uzak durur. Temel olarak, agorafobiye sahip bir kişi kendini inançta hissettiği yeri – çoğunlukla meskenini – terk etmemeye çalışır ve kendisi için tehlikeli ya da kaçması sıkıntı olan yerlerden kaçınır. Ağır ve kalabalık ortamlar agorafobi hastaları için korkutucu olabilir; lakin bu durumun gürültülü ya da çok hareketli olması gerekmez. Agorafobisi olan bireyler sıklıkla panik atak da yaşar. Daha evvel panik atak geçirdikleri yerlerden uzak durmaya çalışırlar, zira tıpkı yerde tekrar panik atak yaşamaktan korkarlar.

Agorafobi Belirtileri

• Güvenli algılanan yerlerden uzaklaşıldığında derdin artması
• Düşük özsaygı ve özgüven
• Güvenli ortamdan çıkma beklentisiyle artan kaygı
• Nefes darlığı, baş dönmesi, terleme, mide bulantısı, kalp çarpıntısı (anksiyetenin yaygın fizikî belirtileri)
• Tanıdık çevrelerden ayrılmada isteksizlik
• Utanma yahut küçük düşme korkusu

Agorafobi, kişinin olağan hayatını önemli halde kısıtlayabilir. Kişinin halka açık yerlere gitmesini, işine devam etmesini engelleyebilir. İleri seviyede, kişi kendini meskenine hapsolmuş hissedebilir ve konutu tek inançlı alan olarak görebilir.

Agorafobi Tedavisi

Agorafobi tedavisi çoklukla uzun vadeli olup terapistin hassas yaklaşımını gerektirir. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaygın olarak kullanılır ve bireye zorlayıcı durumlarla ya da toplumsal olaylarla nasıl başa çıkacağını öğretmeyi emeller.

BDT’nin agorafobi tedavisinde iki temel tarafı vardır:

• Bilişsel Terapi: Kişinin fikir kalıplarını ve olaylara karşı tavırlarını değiştirmesine yardımcı olur.
• Davranışçı Terapi: Korkulan durumla sistematik ve inançlı bir biçimde yüzleşmeyi sağlayarak kişinin yeni başa çıkma stratejileri öğrenmesine takviye olur.

BDT’ye ek olarak maruz bırakma terapisi ve Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) de kullanılabilir. Tüm bu tedavi yaklaşımları, sistematik duyarsızlaştırma tekniğini ortak bir öge olarak içerir.

Sistematik Duyarsızlaştırma

Bu yol, bireye korku uyandıran durumla etaplı olarak yüzleşirken rahatlama teknikleri (derin nefes, inançlı bir yeri hayal etme, kas gevşetme vb.) öğretir. Birinci adımda, şahsa korkusunu tetikleyen durumları belirlemesi öğretilir. Daha sonra kişi, dert verici bir durumu hayal ederken birebir anda gevşeme tekniklerini uygular. Vakitle bu durumlara karşı duyarsızlaşır. Bu alıştırma, farklı tetikleyicilerle (farklı yoğunluk seviyelerinde) tekrarlanır. Süreç ilerledikçe kişi, dert uyandıran durumlara daha kolay ahenk sağlar ve vakitle evvelce tasa yaratan ortamlara özgüven ve denetim hissiyle girebilir.

Kaynakça: https://strategicpsychology.com.au/resources/articles/agoraphobia/

Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih Özmez