Kişi dış dünyadaki olayları düzenlemeye çalışırken, aslında iç dünyasındaki meçhullüğü azaltmak ister. Her şeyin planlı, öngörülebilir ve inançlı olmasını dilediğimizde, ömrün kendiliğindenliğine karşı bir duvar öreriz. Ne var ki, hayatın tabiatı gereği birçok şey bizim gücümüzün dışındadır. Bu gerçekle karşılaştığımızda ise çaresizlik, yetersizlik ya da suçluluk hissiyle baş başa kalabiliriz.
Kontrol, beşere düzmece bir güvenlik alanı yaratır. Çocuklukta tutarsız ya da öngörülemez şartlar yaşayan biri, ilerleyen yıllarda her şeyi denetim etme eğiliminde olabilir. Zira bilinçdışı seviyede “her şeyi yönetebilirsem, makûs bir şey olmasını engellerim” inancı gelişir. Bu inanç kısa vadede bir rahatlama sağlasa da uzun vadede kişiyi daima tetikte fiyat. Zihinsel yorgunluk, bedensel gerginlik ve münasebetlerde çatışmalar çoklukla bu görünmez gayretin sonucudur.
Kontrol isteğinin merkezinde belirsizliğe tahammülsüzlük bulunur. Bilinmeyen durumlar, birçok beşerde savunmasızlık hissi uyandırır ve bu hissi bastırmak için plan yapar, ayrıntılara takılır ya da daima düşünürüz. Meğer hayat, her vakit öngörülebilir değildir. Bunu kabullenmek, korkuyu yok etmez lakin onunla gayret etmeyi bırakıp yanında durmamızı sağlar. Belirsizliğe müsaade vermek, denetimi kaybetmek değil, hayata güvenmeyi öğrenmektir.
Bazı beşerler için her şeyi denetim etme eforu, mana arayışıyla da ilgilidir. Yaşanan zorlukların nedenini bulmak, tesadüflere yer bırakmamak isteriz. Ama her şeyin bir açıklaması olmayabilir. Hayatı anlamak bazen onu çözmekten değil, deneyimlemeye cüret etmekten geçer. Bu noktada denetim etmek yerine fark etmek, yönetmek yerine kabullenmek daha dönüştürücü bir tavırdır.
Bırakmak birden fazla vakit güçsüzlükle karıştırılır. Halbuki bırakmak, edilgenlik değil, bilgece bir kabulleniştir. Hayatın akışını olduğu üzere kabul etmek, insanın kendi iç istikrarını yine kurmasına yardım eder. Zira gerçek güvenlik, dış şartları sabitlemekten değil, içsel esnekliği geliştirmekten doğar.
Sonuçta, her şeyi denetim etme isteği, inançta hissetme isteğinin bir uzantısıdır. Fakat huzur, her şeyin planlandığı bir dünyada değil, belirsizliğin içinde istikrar bulabilme marifetinde gizlidir. Bazen en büyük özgürlük, denetim etmekten vazgeçip, hayatın kendi ritmine müsaade verebilmektir.
