Yasın Görünmeyen Katmanları
1. Kimlik Krizi: ‘Onsuz kimim?’ sorusu sıkça hissedilir.
2. Vakit Algısında Bozulma: Geçmişe takılma ya da geleceği hayal edememe.
3. Toplumsal Alakalarda Değişim: Etraftaki şahıslarla alakalarda kopukluk, yalnızlık hissi.
4. Varoluşsal Sorgulamalar: Mevt, mana ve hayatın emeli üzerine derin sorgulamalar.
5. Rollerle Vedalaşma: Ebeveynlik, eşlik, evlatlık üzere kimlik modüllerinin kaybı.
Terapötik Müdahaleler
1. Yasın Olağanlaştırılması: Danışanın yaşadığı hislerin doğal olduğunu bilmesi, suçluluğu azaltır.
2. Mana Arayışı: Kayıptan sonra hayatın neye evrildiğini konuşmak, bireyin içsel dayanıklılığını artırır.
3. Hislerle Temas: Bastırılan öfke, suçluluk ve hasret üzere hislerle inançlı temas kurulması.
4. Anı Objeleriyle Çalışma: Fotoğraf, mektup ya da semboller üzerinden his regülasyonu sağlanabilir.
5. Kimlik Yine İnşası: Danışanın kayıptan sonraki benliğini tekrar tanımlamasına alan açmak.
Yas Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar
– Toplumsal beklentiler: ‘Artık toparlanman gerek.’
– Danışanın kendi kendine sabırsızlığı
– Etraftan gelen kaçınmacı yaklaşımlar
– Yasın travmatize edici biçimde bastırılması
Sonuç
Yas, bir ayrılığın akabinde gelen sessizlik değil; yeni bir mananın filizlenmeye çalıştığı toprağın ta kendisidir. Terapötik süreç, danışanın sırf kayıpla vedalaşmasına değil; birebir vakitte yeni bir ‘ben’ ile barışmasına eşlik eder. Zira birtakım kayıplar, yalnızca birini değil; kendimizi de yine doğurmamıza neden olur.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
