Depresyon, dünya çapında milyonlarca kişinin ömür kalitesini kıymetli ölçüde etkileyen, toplumumuzda da yaygın ve zayıflatıcı bir durumdur. Kalıcı ıstırap, keyifli aktivitelere ilgi kaybı, uykusuzluk ya da çok ahenge hali üzere çeşitli fizikî ve bilişsel semptomlarla karakterize edilen depresyon, sırf direkt etkilenenler için değil birebir vakitte aileler, topluluklar ve sıhhat sistemleri için de kıymetli bir sorun oluşturmaktadır. Depresyonun tedavisine yönelik yaklaşımlar öncelikle bilişsel-davranışçı terapilere ve farmakolojik müdahalelere odaklanmıştır; bunlar birçok birey için tesirli olsa da bu karmaşık bozukluktan tedavi gören tüm bireylerin gereksinimlerini karşılamamaktadır (Akgüç, 2021). Bu noktada, bilhassa erişim zahmeti yaşayan yahut vakit kısıtlaması olan bireyler için online terapi, profesyonel takviyenin yerden bağımsız formda sunulmasını sağlayarak tedaviye ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Depresyonun temelinde vakitle devam eden derin bir hüzün, boşluk ya da ümitsizlik duygusu yatar. Olağan duygudurum dalgalanmalarının bilakis, bu hisler ağır, bunaltıcı ve kalıcıdır. Bireyler birebir vakitte değersizlik yahut çok suçluluk hisleri da yaşayabilmekte ve bu da sert ve affetmez bir özeleştiriye yol açabilmektedir (Aslan, 2023). Depresyon bilişsel süreçleri kıymetli ölçüde tesirler; konsantrasyon zahmeti, hafıza meseleleri ve karar vermede zorluk görülebilir. Mevt yahut intihar niyetleri, önemli olaylarda etkin planlama boyutuna ulaşabilir. Fizikî belirtiler ortasında iştah yahut kilo değişiklikleri, uyku bozuklukları, ajitasyon yahut yavaşlama, açıklanamayan ağrılar ve güç düşüklüğü yer alır (Karaaziz, vd., 2023).
Depresyon, bireyin iş, okul ve toplumsal hayat performansını düşürür. Anhedonia (zevk kaybı) toplumsal çekilme ve üretkenlikte azalmaya yol açarak izolasyonu ve semptomların şiddetlenmesini tetikler. Her yaşta görülebilse de ekseriyetle ergenliğin sonu ile 20’li yaşların ortasında başlar ve bayanlarda daha yaygındır. Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte genetik, biyolojik, çevresel ve ruhsal faktörlerin kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Risk faktörleri ortasında ailede depresyon hikayesi, travma, fizikî hastalıklar, kimi ilaçlar ve husus kullanımı vardır (Can, 2009). Depresyon tedavi edilebilir; ilaç tedavisi, psikoterapi, ömür stili değişiklikleri ve toplumsal dayanak kombinasyonu yaygın olarak kullanılır. Online terapi, bu tedavi seçeneklerinden biri olarak, bireylerin konut konforunda uzman takviyesi almasına imkân tanıyarak hem sürekliliği hem de erişilebilirliği artırmaktadır.
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), depresyonun çok istikametli tabiatına uygun bir yaklaşımdır. Ruhsal esnekliği artırmayı hedefleyen ACT, olumsuz niyet kalıpları, ruminasyon ve bilişsel çarpıtmalarla başa çıkma maharetlerini güçlendirir (Dursun, vd., 2022). Bilişsel ayrışma teknikleri sayesinde birey, kanılarını sadece süreksiz zihinsel olaylar olarak gözlemlemeyi öğrenir. Böylelikle olumsuz fikirlerin tesiri azalır ve kişi, bu niyetler varlığını sürdürse bile hayata manalı bir halde katılabilir (Ergüler, vd., 2019). ACT, hisleri bastırmak yerine onları insan tecrübesinin bir modülü olarak kabul etmeyi öğretir. Bu, teslimiyet değil, yargısız farkındalıktır. Online terapi formatında ACT uygulamaları, coğrafik sınırlamaları ortadan kaldırarak daha geniş bir kitleye ulaşmakta ve depresyon tedavisini vakitten ve yerden bağımsız bir biçimde sürdürebilmeye imkan tanımaktadır.
Kaynakça: https://pearsonjournal.com/index.php/pub/article/view/562/491
Yazarlar: Fatma Ece ATEŞ, Meryem KARAAZİZ
