Hepimiz “Hey, yalnızca müspet düşün!” tavsiyesini duymuş ya da “Eğer hayal edersen yapabilirsin!” yazılı o klişe posterleri görmüşüzdür. Olumlu psikoloji, optimist düşünmenin yeterli oluşu artırmak için bir araç olarak kullanılabileceği gerçeğine dayanır. Müspet düşünmenin tesirli olduğunu anlatan pek çok anekdot vardır, lakin olumsuzu görmezden gelmenin de tuzakları olabilir. Pekala ya “pozitif düşünmek” tek başına kâfi olmadığında ne olur?

Özsaygıyı geçersiz bir formda yaratamazsın

Elbette, kendin hakkında olumlu onaylamaları tekrar etmenin özsaygını artırmaya yardımcı olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Fakat işin püf noktası şu: Bu teknik sırf halihazırda sağlam bir özdeğer temeline sahip şahıslarda işe fayda. Wood ve meslektaşlarının 2009’da yaptığı araştırma, düşük özsaygıya sahip bireylerde olumlamaların samimiyetsiz hissettirdiğini ve hatta aykırı tesir yaratabileceğini ortaya koymuştur.

Tüm hisler önemlidir

Sadece olumlu kanılara odaklanmak kimileri için yararlı olabilir, fakat öfke, ıstırap ve hayal kırıklığı üzere hisleri daima görmezden gelmek tehlikeli olabilir. Kimi hislerle yüzleşmek gerekir; böylelikle şiddetli durumlarda öğrenip gelişebiliriz. Bu hisleri bastırmak ise uzun vadede ziyanlı olabilir. Beşerler birden fazla vakit fırtınayı atlattıktan sonra güç ve hoşluk bulurlar, bu yüzden yaşamaktan korkmamak gerekir.

Hayal kırıklığına yol açabilir

Eğer müspet düşünmek meselelerimizin tahlili olsaydı, işler istediğimiz üzere gitmediğinde ne olurdu? Gereğince olumlu düşünmediğimiz için mi başarısız olduk? Bazen yalnızca bir biçimde düşünmek, sıkı çalışmanın yerini tutmaz. Zorlukların üstesinden gelmenin gayelere ulaşmak için gerekebileceğini anlamak, bazen müspet düşünmekten daha değerlidir. Müspet düşünme tek başına muvaffakiyete ve zafere götürmez. Hayal edersen yapabilirsin, lakin unutma ki hayalin ötesinde çok daha fazla uğraş gerekir.

Başkalarına daha az ehemmiyet verebiliriz

2012’de Kappes, Sharma ve Oettingen tarafından yapılan bir araştırmada, dünyanın sıkıntılarına olumlu tahliller olduğuna inanan bireylerin hayır kurumlarına daha az bağış yaptığı bulundu. Kulağa aksi geliyor olabilir fakat düşünün: Sokakta evsiz birini görüp “Zor bir devirden geçiyor, yakında toparlanır” derseniz, yardım etme ihtimaliniz düşer. Meğer kişinin durumunun ciddiyetini fark edip uzun vadeli uğraşını düşündüğünüzde, yardım etme isteğiniz artar.

Uyarı işaretlerini göz gerisi edebiliriz

Pozitif düşündüğünüzde, küçük hayal kırıklıklarını yahut rahatsızlıkları hafife almak doğaldır. Aslında olumlu düşünmenin gayesi da budur: küçük şeylere takılmamak. Fakat küçük problemleri görmezden gelirsek, bunlar bazen büyüyüp önemli sorunlara dönüşebilir. Küçük aksiliklerle vaktinde ilgilenmek daha düzgündür. Sıhhat bunun en net örneğidir. Günlük baş ağrınızı “çok da berbat değil” diye önemsemezseniz, gereksiniminiz olan tıbbi yardımı kendinizden esirgiyor olabilirsiniz. Olumlu düşünmenin safdilliğe dönüşmesine müsaade vermeyin.

Pozitif düşünme, pek çok insanın hayatında ilerlemesine yardımcı olmuştur; lakin aşırılığa kaçıldığında problemler ortaya çıkar. Her şeyde olduğu üzere, müspet düşünmenin de hakikat bir vakti ve yeri vardır. Ve bazen, daima müspet düşünmenin tuzaklarının farkında olmamız gerekir. Orta yolu, yani dengeli düşünmeyi denemeye çalışın. Olumluya, aksiye ve nötre bakın. Sonrasında ortaya çıkan zorluklara nasıl karşılık vereceğinize karar verin.

Kaynakça: https://strategicpsychology.com.au/resources/articles/thinking-positive-not-enough/

Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih Özmez