Eskiden beri kelamı edilen “yarılar kuralı” günümüzde geçerliliğini yitirmiş üzere görülmektedir. Evvelce hipertansif hastaların lakin yarısına teşhis konabilmektedir; teşhis konulanların da yarısına tedavi uygulanabilmektedir ve tedavi başlananların da lakin yarısında muvaffakiyetle tansiyon denetimi sağlanabilir denirdi. Günümüzde halk sıhhati çalışmaları ve medya gücüyle hipertansiyon konusunda önemli bir toplum bilinçlenmesi oluşturulmuştur.
Kalp yetmezliğinin nedenleri ortasında yer alan hipertansif kalp yetmezliğine de neredeyse rastlanmaz oldu. Hipertansif inme ve beyin kanamalarını da eskiye oranla çok daha az görüyoruz.
Yine de takip ve tedavi konusunda problemler yok değildir. Problemlerin ana kaynağı hastanın ilaca uyumsuzluğudur. Tedavi için kullanılan her ilacın yan tesirleri de olacağı muhakkaktır. Hastaya en uygun ve en faydalı ilacın seçimi konusunda tabibin deneyimi kıymet taşır. Hipertansiyona eşlik eden öteki hastalıklarına nazaran her hastada seçilecek ilaç farklı olabilir. Bu nedenle eşimin ilacı, komşunun ilacı diyerek özensiz tansiyon ilacı kullanılmamalıdır.
Günümüzde kullanılan ilaçların tesiri çoklukla 24 saat sürmektedir. Kanda 24 saat boyunca birebir seviyede ilaç ölçüsü bulunacağı için alındıkları vakit dilimi çok büyük kıymet taşımaz. Tekrar de kan basıncındaki sirkadiyen ritim, ilaçların yarı ömrü üzere birtakım detaylar nedeniyle hastanın sabah uyanır uyanmaz ilacını yutması biraz daha yeterli olabilir. Bizim teklifimiz hastanın ilaçları ile bir badak suyu başucunda bulundurması ve uyanır uyanmaz yutması formundadır.
Hastanın tansiyonunu ölçerek ilacını alıp almamaya buna nazaran karar vermesi son derece yanlış bir uygulamadır. Tansiyon ilaçlarının kullanımındaki temel prensip her gün birebir saatte, birebir doz ilacın yutulmasıdır. Hele ki meskende bir tansiyon ilacı bulundurup kendini berbat hissettikçe herhalde tansiyonum çıktı diyerek ilacı kullanmak yanlışların en büyüğüdür.
Hastaların tıpkı anda birkaç tansiyon ilacını bir arada yutmasında da hiçbir sakınca yoktur. Hastalar bu duruma da direnç gösterebildikleri için günümüzde iki hatta üç değişik küme tansiyon ilacının tek hap halinde üretimleri gerçekleşmektedir.
Tedavide kullanılan ilaçların sık sık ve gereksiz olarak değiştirilmesi, tedavi süreçlerini etkileyen değerli bir meseledir. İlaç dozunun yetersiz kaldığına karar vermek için en az 3 hafta beklenmesi ve sonra gerekiyorsa doz artırımı yapmak ya da farklı kümeden yeni bir ilaç eklemek daha yanlışsız olacaktır. İlaçların tam tesirli düzeye ulaşması çoklukla 2 ayı bulabilir.
Hastaların değişik nedenlerle ilaçlarını ansızın kesmelerinin önemli komplikasyonlara yol açabileceği unutulmamalıdır. Tansiyonu bir yay üzere düşünecek olursak bu yaya basan gücün bir anda kaldırılması nasıl ki yayı fırlatırsa tansiyon ilacının ansızın kesilmesi de bir anda tansiyonu fırlatarak inme , kalp krizi yahut beyin kanamasına yol açabilir. Buna “rebound etki” diyoruz. İlaçların kesinlikle azaltılarak kesilmesi gerekir ki bu müddet en az 10 gün olmalıdır.
Evde ölçülen tansiyonun yüksek çıkması sonrası felç olurum dehşetiyle acil servise koşturulması da ilacını sistemli kullanan hastalar için birden fazla vakit gereksizdir. Bilhassa hiçbir yakınması olmayan hastalarda kan basıncının kısa müddette düşürülmeye çalışılması gereksiz ve hatta ziyanlı olabilecek bir uygulamadır. Hipertansif acil tabloları sırasında düzeltilmesi gereken, kan basıncındaki yükseklik değil, hastanın yakınmalarıdır. Acil servislerde ve maalesef bazen de hastanın meskeninde kullanıldığına sıkça şahit olduğumuz lisan altı Kapril yahut gibisi ilaçların uygulanması gereksizdir. Yakın vakte kadar kullanılan lisan altı Nifedipin de ziyanlı olduğu saptanarak terkedilmiştir.
Çoğunlukla belirti vermeyen bir hastalık için ömür uzunluğu ilaç kullanımı konusunda hastanın ikna edilebilmesi birçok vakit güç olmaktadır. Hipertansiyona bağlı olarak vakit içerisinde gelişebilecek maksat organ hasarının uygun bir halde anlatılması bu süreçte işe yarayabilir.
Hipertansiyon tedavisi ömür uzunluğu süreceğinden takip dönemlerinin da tedavinin aktifliği, yan tesirler, risk faktörleri ve amaç organ hasarının kıymetlendirilmesi için uygun ortalarla seçilmesi gerekir. Kan basıncı tam olarak denetim altına alındıktan sonra 6 aylık aralıklarla yapılacak kardiyoloji muayeneleri kâfi olacaktır.
