1.GİRİŞ
Psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetleri öğrencilerin ferdî , eğitsel ve mesleksel bakımdan gelişimini sağlamaya yönelik hizmetlerdir.Psikolojik müşavere ve rehberlik hizmetleri ise öğrenci kişilik hizmetlerinin en değerli ve vazgeçilmez bir alt alanıdır (Şahin ,2016). Ruhsal danışmanlık ve rehberlik mesleğinde ortaya konan hizmet tiplerinden birisi ruhsal müracaat hizmetidir. Ruhsal müracaat sürecinde; terapötik şartlar ve terapötik maharetler kullanılarak, bireylerin ruhsal sıkıntılarının üstesinden gelmelerine profesyonel manada yardımcı olunmaktadır (Doğan, 2013).
Mısır’da Eber papirüsünde, kutsal kitaplarda, Eski Ahid’de, antik çağlarda geçen hikayelerde ve efsanelerde depresyon gibisi tabloların betimlendiğini görüyoruz. Tarih öncesi zamanlardaki efsanelerde ismi geçen, Apollo tarafından 14 çocuğun öldürülmesinden sonra sonsuza dek ağlayan bir taşa dönüşen Niobe tahminen de sutuporöz depresyonun birinci örneklerinden sayılabilir. M.Ö.. 400 yıllarında Hipokrat birtakım ruhsal rahatsızlıklar için melankoli ismini kullanarak bugünkü depresyon gibisi bir tabloyu tanımlamıştır (Türkçapar, 2018).
Depresyon, -ruhsal çökkünlük- ruhsal hastalıklar ortasında en evvelce tanımlananlardan biridir (Türkçapar, 2018). Kelamlık manasıyla Türkçe’ye çevirebileceğimiz depresyon çökkünlük olarak tanımlanabilir. Depresyon sözcüğü, çökme, kederli hissetme, fonksiyonel ve yaşamsal aktivitenin azalması üzere manalarda kullanılan elem, ıstırap hislerini içeren duygusal bir yaşantıdır (Helvacı ve Hocaoğlu, 2016).
İnsanlık tarihi kadar eski olan depresif bozukluğun etiyolojisini açıklamaya yönelik görüşler Hippocrates’a (M.Ö. 460-357) kadar masraf. (3) O devirde “Kara Safra”ya bağlanan depresyonla ilgili çalışmalar günümüzde bilhassa moleküler biyoloji ve beyin görüntüleme tekniklerindeki gelişmeler sayesinde epeyce yol katetmiştir.(Balcıoğlu,1999).
Hayatta herkes vakit zaman ezalar yaşayabilir. Lakin, kimi bireylerde bu semptom halini alabilir ve çok daha azında bu bir hastalık belirtisidir. Bizim depresyon diye bahsettiğimiz işte bu hastalık halidir. Depresyon başlığı altında tek bir hastalıktan değil, birçok alt kümeden oluşmuş bir hastalık kümesinden kelam etmekteyiz. Psikiyatrik bozukluklar değişik sınıflandırma sistemleriyle sınıflandırılırlar (Savrun ,1999).Dünyada en fazla kabul görmüş sınıflandırma sistemi, Amerikan Psikiyatri Birliği’nin sınıflandırma sistemi olan DSM IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition)’tür. DSM IV’e nazaran depresyon şu alt kümeler içerisinde değerlendirilmiştir:
Yeğin (Majör) Depresyon Bozukluğu
Süregiden Depresyon Bozukluğu (Distimi)
Aybaşı Öncesi (Premenstrüel ) Disfori Bozukluğu
Maddenin / İlacın Yol Açtığı Depresyon Bozukluğu
Başka Bir Sıhhat Durumuna Bağlı Depresyon Bozukluğu
Tanımlanmış Öbür Bir Depresyon Bozukluğu
Tanımlanmamış Depresyon Bozukluğu
Depresyonun bireyin fizikî, bilişsel, duygusal yapısında, toplumsal bağlantılarında vb. alanlarda epey olumsuz tesirleri olduğu söylenebilir. Bireyin günlük omurdaki fonksiyonelliğini düşürebilir, hayat içerisindeki üretkenliğini, yaratıcılığını olumsuz etkileyebilir, manalı kişilerarası bağlar kurmasını engelleyebilir. Ruhsal danışmanlık ve rehberlik hizmetleri öğrencilerin ferdî , eğitsel ve mesleksel bakımdan gelişimini sağlamaya yönelik hizmetlerdir.Psikolojik istişare ve rehberlik hizmetleri ise öğrenci kişilik hizmetlerinin en kıymetli ve vazgeçilmez bir alt alanıdır(Şahin ,2016). Ruhsal sıhhat değerlendirmelerinde en sık görülen ruhsal rahatsızlığın, bir his durum değişikliği olarak, depresyon olduğu belirtilmiştir.(Deniz ve Sümer,2010).
Yaşam periyotları incelendiğinde üniversite devrinde yer alan öğrenciler ergenlikten
yetişkinliğe geçiş basamağında oldukları için bu dönem ömür periyotları içerisinde en stresli
ve kritik devirlerden bir adedidir. Meskenden uzaklaşmalarının yanı sıra güzel notlar almak,
geleceğe yönelik bir kadro niyetler gençlerin kaygılanmasına yol açmaktadır. Bu çeşit dertlerin yaygınlaşmasının da üniversite öğrencilerinin depresyon olma riskini tetikleyeceği düşünülmektedir(Sağar, 2018).
Chamberlain ve Haaga (2001), benlik hürmeti ve şartsız kendini kabul ortasındaki ilgiyi incelemek için yürüttükleri araştırmada bu iki kavram ortasında müspet istikametli güçlü bir bağlantının varlığını ortaya koymuştur. Bu araştırmaya nazaran şartsız kendini kabul, anksiyete ve depresyon belirtileri ile negatif bağlı ile iken olumlu his durum ile müspet alakalıdır. Benlik hürmetinin düşük yahut yüksek olması, kişinin kendisini ne kadar kıymetli hissettiği ve kendini ne kadar kabul ettiği ile ilgilidir(Yılmaz Bingöl ve Vural Batık, 2018).
Özduyarlıkları yüksek olan bireylerin memnunluk ve optimistlik seviyeleri yüksektir. Ayrıyeten bu
kişiler, müspet ruhsal duruma sahiptirler(Mete Otlu ,İkiz ve Asıcı 2016).
Akademik muvaffakiyetleri ile ilgi yapılan çalışmalar incelendiğinde akademik muvaffakiyet ile zeka
arasında olumlu tarafta bir bağ olduğu yani öğrencilerin zeka seviyeleri arttıkça akademik
başarılarının da arttığı belirlenmiştir .Ancak akademik muvaffakiyet ile zeka ortasında müspet bir bağlantı olmakla birlikte akademik muvaffakiyet konusunda yapılan diğer
çalışmalar incelendiğinde akademik muvaffakiyetin yalnızca zekayla bağlantılı bir değişken olmadığı
belirlenmiştir. Yapılan alan yazın incelemesinde öğrencilerin depresyon, tükenmişlik,
karamsarlık, tasa, imtihan tasası ve boyun eğici davranış seviyeleri arttıkça akademik
başarılarının düştüğü görülmüştür(Ateş, 2016).
1.1 Araştırmanın Amacı
Bu araştırmanın maksadı Atatürk Üniversitesinde tahsil gören rehberlik ve ruhsal danışmanlık kısmı öğrencileri ve birebir vakitte ruhsal danışman adaylarının depresyon seviyelerinin öğrenilmesi ve bağlantılı olduğu düşünülen sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenlerine nazaran incelenmesidir.
1.2 Araştırma Problemi
Bu araştırmada ruhsal danışman adaylarının depresyon seviyeleri sınıf seviyesi ve cinsiyete nazaran farklılaşmakta mıdır?
1.2.1 Araştırmanın Alt Problemleri
1.2.1.1.Psikolojik danışman adaylarının depresyon seviyeleri nedir?
1.2.1.2. Ruhsal danışman adaylarının depresyon seviyeleri sınıf seviyesi değişkenine nazaran farklılık göstermekte midir?
1.2.1.3. Ruhsal danışman adaylarının depresyon seviyeleri cinsiyet değişkenine nazaran farklılaşmakta mıdır?
1.3.Denenceler
1.3.1. Ruhsal danışman adaylarının depresyon seviyeleri yüksektir.
1.3.2. Depresyon seviyesi sınıf seviyesi değişkenine nazaran farklılık göstermez.
1.2.3. Depresyon seviyesi sınıf seviyesi değişkenine nazaran farklılık gösterir.
1.2.4.Depresyon seviyesi cinsiyet değişkenine nazaran farklılık göstermez.
1.2.5. Depresyon seviyesi cinsiyet değişkenine nazaran farklılık göster.
1.2.6. Sınıf seviyesi arttıkça depresyon seviyesi azalır.
2.YÖNTEM
2.1. Araştırma Kozmosu ve Örneklem
Bu araştırmanın cihanını Atatürk Üniversitesi Rehberlik ve Ruhsal Müracaat kısmında tahsil gören 540 öğrenci oluşturmaktadır. Örneklem olarak ise toplamda 90 olmak üzere 51 kız ve 39 erkek öğrenci seçilmiştir.
2.2.Veri Toplama Araçları
Bu araştırmada Beck’in geliştirdiği Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır.Ayrıca başka sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenleriyle ilgili dataları elde etmek için ferdî bilgi formundan faydalanılmıştır.
2.2.1. Beck Depresyon Ölçeği
Aaron T. Beck tarafından 1961 yılında depresyon ve depresyon riskini ölçmek emeliyle hazırlanmış envanterdir. Bu envanter 21 adet unsurdan oluşmaktadır.
2.2.2. Şahsî Bilgi Formu
Araştırmada depresyon durumuna tesir edeceği düşünülen sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenlerini elde etme hedefli hazırlanan ferdî bilgi formundan yararlanılmıştır. Ferdî bilgi formunda araştırmada araştırılan sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenlerine yer verilmiştir.
3.1. Araştırma Modeli
Çalışma nicel araştırma tipindedir ve datalar tarama usulü kullanılarak toplanmıştır. Var olan durumu açıkça ortaya koymak, üniversite öğrencilerinde depresyon seviyeleri üzerinde tesirli olduğu düşünülen sınıf seviyesi ve cinsiyet değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır.
3.BULGULAR
Tablo 1.
Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Kısmı Öğrencilerinin Depresyon Seviyelerine Ait Puanlarının Sınıf Seviyesine Nazaran İncelenmesine Ait Betimleyici İstatistikler
f x̄ SS
1. sınıf 14 14,7857 10,48206
2.sınıf 28 15,7143 8,91049
3.sınıf 25 14,4000 8,92095
4. sınıf 23 18,3043 11,75676
Toplam 90 15,8667 9,90426
Tablo 2.
Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Kısmı Öğrencilerinin Depresyon Seviyelerine Ait Puanların Sınıf Seviyesi Değişkenine Nazaran İncelenmesine Ait Tek Taraflı Varyans Tahlili Sonuçları
KT Sd KO F P
Gruplar Ortası 207,459 3 69,153 ,698 ,556
Gruplar İçi 8522,941 86 99,104
Toplam 8730,400 89
Tablo incelendiğinde araştırmaya katılan üniversite öğrencilerinin depresyon ölçeği puanlarının ortalamaları karşılaştırıldığında öğrencilerin depresyon puanı ortalamalarının sınıf seviyesi değişkenine nazaran farklılaşmadığı görülmüştür (f(2,57)=556, p>0,05).
Tablo 3.
Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Kısmı Öğrencilerinin Depresyon Seviyelerine Ait Puanlarının Cinsiyete Nazaran İncelenmesine Ait Betimleyici İstatistikler
Cinsiyet
f
x̄
SS
Toplam
Kadın
51
15,1961
8,87923
Erkek
39
16,7436
11,16319
Tablo 4.
Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Kısmı Öğrencilerinin Depresyon Seviyelerine Ait Puanların Cinsiyet Değişkenine Nazaran İncelenmesine Ait T Testi Sonuçları
F
P
t
Sd
P
Toplam
Equal variances assumed
,920
,340
-,733
88
,466
Equal variances not assumed
-,711
71,028
,480
Tablo incelendiğinde bağımsız örneklem T Testi sonuçlarına nazaran araştırmaya katılan öğrencilerin depresyon ölçeği puanlarının ortalamaları karşılaştırıldığında öğrencilerin depresyon puanı ortalamaları ile cinsiyet ortasında manalı bir fark görülmemiştir ( f=920; p>0,05).
4.SONUÇ VE TARTIŞMA
Araştırma sonucunda Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Kısmı öğrencilerinin depresyon seviyelerinin düşük olduğu görülmüştür. Depresyon ile bağlı olduğu düşünülen sınıf değişkeni ile ilgili manalı bir fark bulunamamıştır. Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık kısmı öğrencilerinin depresyon seviyelerinin düşük olmasında üniversiteye giriş imtihanında yüksek sıralamalarla gelmelerine bağlı olarak özgüvenlerinin yüksek olması ve olumlu benlik algılayışına sahip olmaları olabilir. Bunun yanında almış oldukları temel psikoloji eğitimleri öğrencilerdeki öz farkındalığı ve içe bakış yeteneğini artırmış olabilir.
Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık kısmı öğrencilerinin depresyon seviyelerinin düşük olmasında diğer bir değişken de Rehberlik ve Ruhsal İstişare kısmına isteyerek gelmiş olmaları olabilir. Bu kısma isteyerek geldikleri için verilen eğitimi içselleştirmiş ve kendi hayatlarına uygulamış olabilirler. Öğrenmeye dayalı motivasyonları yüksek olabilir.
Araştırma sonucunda ise depresyon ile cinsiyet değişkeni ortasında manalı bir fark bulunamamıştır. Bu durum daha evvel yapılan çalışmalarla kıyaslandığında evvelki çalışmalardan farklılık göstermiştir. Literatür incelendiğinde depresyon görülme oranının bayanlarda daha fazla olduğu görülmüştür. Bu farklılığın nedeni olarak şu gösterilebilir. Üniversite ortamı başka toplumsal yapılarla kıyaslandığında daha özgürlükçü ve cinsiyet eşitliğine dayalıdır .Bu yüzden cinsiyet değişkeni bu araştırmada rastgele bir farklılaşma göstermemiştir.
KAYNAKÇA
Türkçapar, H. (2018). Depresyon Klinik Uygulamada Bilişsel- Davranışçı Terapi. İstanbul: Epilson.
Savrun, M. B. (1999, Aralık). Depresyonun Tarifi ve Epidemiyolojisi. Cerrahpaşa
Helvacı, F. ve Hocaoğlu Ç. (2016). ‘Major Depresif Bozukluk’ Tarifi, Etyolojisi ve Epidemiyolojisi: Bir Gözden Geçirme. Journal Of Contemporary Medicine, 6(1): 51-66.
Balcıoğlu, İ.(1999). Depresyonun Etyopatogenezi, Cerrahpaşa.
Şahin, C.(2016).Psikolojik Müracaat ve Rehberlik. Ankara:Pegem Yayınları.
Deniz ,M. E. ve Sümer A. S.(2010). Farklı Özanlayış Seviyelerine Sahip Üniversite Öğrencilerinde Depresyon, Anksiyete ve Gerilimin Kıymetlendirilmesi.
Sağar ,M. E.(2018). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Depresyon Seviyelerinin Kimi Değişkenlere Nazaran İncelenmesi(9,23).
Yılmaz Bingöl T. ve Vural Batık M.(2018). Ruhsal Danışman Adaylarının Şartsız Kendini Kabul Seviyeleri.İnsan ve Hayvan Bilimleri Araştırma Mecmuası,7(4): 2438-2453.
Mete Otlu B, İkiz F.E. ve Asıcı E.(2016).Duygulatı Fark Etme ve Tabir Etme Psiko-Eğitim Programının Ruhsal Danışman Adaylarının Öz Duyarlık Seviyesine Tesiri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(56): 273-283.
Ateş B.(2016). Üniversite Öğrencilerinde Akademik Muvaffakiyetin Yordayıcısı Olarak Ruhsal Güzel Oluş ve Toplumsal Yetkinlik. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi,15(59): 1203-1214.
