Her uzun periyodik münasebette belirli ölçüde çatışma olur. Hiçbir iki insan her mevzuda büsbütün tıpkı fikirde değildir, bu nedenle çiftlerin vakit zaman para, şahsî kıymetler yahut gelecek planları üzere bahislerde tartışmaları olağandır. Hatta birçok uzman, çatışmaların denetimden çıkmadığı sürece sağlıklı bir ilgiyi sürdürmede değerli bir rol oynayabileceğine inanır.
Ancak konutta çocuklar olduğunda, çiftlerin ne vakit ve nasıl tartıştıklarını yine değerlendirmeleri gerekir. Sert ve fırtınalı hengameler size ve eşinize olağan gelse bile çocuklar üzerinde kalıcı ve ziyanlı tesirlere yol açabilir. Bu durum, her iki ebeveynin de çocuğa çokça ilgi ve dayanak sağladığı konutlarda bile geçerlidir.
Çocukların Çatışmayı Nasıl Algıladığını Anlamak
Çoğu yetişkin, insanların öfkeliyken söyledikleri şeyleri ekseriyetle hakikaten kastetmediklerini anlar. Çocuklar ise, bilhassa küçük yaştakiler, bu ayrımı şimdi yapamazlar ve tehditleri ya da hakaretleri gerçek olarak yorumlamaya eğilimlidirler. Bu nedenle, ebeveynleri hararetle tartıştığında çocuklar çoklukla aşırı korkmuş ve inançsız hissederler.
Örneğin, ebeveynlerden biri meskeni terk etmekle tehdit ederse, çocuklar çabucak terk edileceklerini varsayar. Tartışmalar, gerçekte bu türlü olmasa bile, çocukların ebeveynlerinin birbirlerinden nefret ettiğini, boşanmanın eşiğinde olduklarını ya da büyük bir krizin kapıda olduğunu düşünmelerine yol açabilir.
Yoğun çatışmalar sadece nadiren yaşandığında, çocuklar ekseriyetle bu durumların üstesinden gelebilir (duyarlı çocuklar için bu çok daha zorlayıcı olsa da). Fakat tartışmalar kronik hâle geldiğinde çocuklar çok tetikte olmaya başlar. Birden fazla vakit kendilerini iki ebeveynin ortasında kalmış üzere hissederler. Kimi çocuklar, ebeveynlerinin davranışlarından kendilerini sorumlu tutacak kadar ileri gidebilir: Arabuluculuk yapmaya çalışırlar ve şayet ebeveynlerinin hengame etmesini engelleyemezlerse, durumu kendi hatalarıymış üzere hissetmeye başlayabilirler.
Zamanla bu çalkantı ağır bir bedel ödetir: Araştırmalar, yüksek seviyede çatışmanın yaşandığı konutlarda büyüyen çocukların daha yüksek korku düzeyleri gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu korku, onları uykusuzluk ve gece kaygılarına yatkın hâle getirir; bu da okuldaki dikkatlerini ve muvaffakiyetlerini olumsuz tesirler. Korkulu çocuklar öbür çocuklara nazaran daha sık hastalanır ve fizikî değil duygusal kökenli “hayali rahatsızlıklar” yaşarlar (örneğin, sık sık görülen gerilim kaynaklı baş ve karın ağrıları gibi).
Kronik çatışma devam ederse birtakım çocuklar öfke nöbetleriyle karşılık vermeye başlar; ebeveynlerinin öfkeli davranışlarını taklit etmek, onlara kendilerini daha güçlü ve duruma hâkim hissettirebilir.
Diğer kimi çocuklar ise acı ve çaresizlik hislerini içselleştirir: Ergenliğe geldiklerinde hislerini yönetebilmek ve gerginliği azaltmak için kendine ziyan verici davranışlara yönelebilirler. Yüksek çatışmalı bir konut ortamında büyümenin, ileriki ömürde yeme bozuklukları ve unsur kullanımına yatkınlığı artırdığı gösterilmiştir. Ayrıyeten, saldırganlığın ağır olduğu meskenlerde büyüyen bireylerde depresyon, yüksek tansiyon ve obezite üzere problemlere da daha sık rastlanmaktadır.
Yıkıcı çatışmalara sıkça şahit olan şahıslar, yetişkinlikte istikrarlı ve yakın alakalar sürdürmekte zorlanırlar. Tesirli çatışma tahliline dair temel tecrübelerin eksikliği, uzlaşma, sağlıklı bağlantı kurma ve özdenetim gösterme hünerlerini olumsuz etkileyebilir. Fizikî şiddet bu açıdan bilhassa ziyanlıdır: Çocuklara, vurmanın uyuşmazlıkları çözmenin kabul edilebilir bir yolu olduğu öğretilirse, yetişkin olduklarında misal davranışları tekrar edebilir ya da partnerlerinden bu türlü davranışları kabullenebilirler.
Ebeveyn Çatışmasının Tesirini Azaltmanın Yolları
Çatışmalardan büsbütün kaçınmak mümkün değildir. Siz ve eşiniz önemli meseleleri görmezden gelirseniz, çözülmemiş hisler er ya da geç ortanıza aralık koyar. Çocuklarınız bu ara ve huzursuzluk hissini fark eder ve bu durum, birçok açıdan saldırganlık kadar ziyanlı olabilir. Ayrıyeten çocuklarınızın sağlıklı davranış modellerine muhtaçlığı vardır: Şayet onlara uyuşmazlıkların yapan biçimde nasıl ele alınacağını göstermezseniz, onlar da gelecekte çatışmalara nasıl yaklaşacaklarını bilemezler.
Kaynakça: https://www.psy-ed.com/wpblog/how-children-feel-when-parents-fight/
Türkçeye Çeviren: Fatih Özmez
