Hipertansiyonun Belirtileri Nelerdir?
Hipertansiyonda en sık semptom semptomsuzluktur, yani hipertansiyon ekseriyetle hiçbir şikayete neden olmaz. Kardiyolojide hipertansiyonun tanısı ve tedavisi için semptomların yeri yoktur ve kıymetli olan tek kriter kan basıncının yüksek olmasıdır. Bununla birlikte hipertansiyonun başlangıç evrelerinde görebildiğimiz semptomlar şunlardır:
Baş ve ense ağrısı
Kulak uğultusu ve çınlama (tinnitus)
Baş dönmesi (vertigo)
Yüzde kızarıklık ve yanma hissi
Sık idrara çıkma
Burun kanaması
Çarpıntı
Terleme
Hipertansiyon Tanısı Nasıl Konur?
Farklı iki günde en az iki sefer yapılan ölçümlerde tansiyonun 140/90 mm Hg ve üzerinde olmasına hipertansiyon ismi verilmektedir. Lakin kimi bireylerin hipertansiyonu olup olmadığı net olarak ayırt edilemez. Zira kan basıncı bedelleri ölçümün muayenehanede yahut meskende yapılmasına nazaran farklılık gösterebilir.
Beyaz Önlük Hipertansiyonu: Bazen bireylerin bedelleri konutta olağan seyrederken ekseriyetle tabibin yanında daha yüksek çıkar. Bu fark telaş yahut sıra dışı bir duruma verilen reaksiyona bağlanmaktadır. Kan basıncı kıymetleri tekrarlanan doktor muayenelerinde yüksek çıkarken konutta yapılan ölçümlerde olağan çıkıyorsa, bu durum “beyaz önlük yüksek tansiyonu” olarak isimlendirilir.
Maskeli Hipertansiyon: Bunun tersine, kan basıncı muayene sırasında olağan olup, konutta olağandışı seviyede yüksek olabilir. Bu durum ise “maskeli hipertansiyon” olarak isimlendirilir. Bu tıp hastalarda tansiyon pahalarını belirleyebilmek için meskende tansiyon ölçümü yahut tansiyon holter yolu kullanılabilir.
Evde Tansiyon Ölçümü: Doktorunuz her gün tansiyonunuzu ölçüp takip defterine yazmanızı isteyebilir. Meskende tansiyon takibinin sağlıklı olması için hakikat ölçen bir alete sahip olmak ve hakikat ölçme prosedürünü bilmek gereklidir.
Kan basıncı ölçüm aletleri, otomatik olan ve otomatik olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Kullanımının kolay olması nedeni ile meskende otomatik alet kullanımı tercih edilmektedir. Otomatik aletler kan basıncını kol yahut bilekten ölçebilir.
Tansiyon Holter: Tansiyon holter kan basıncının taşınabilir bir aygıtla 24 saat boyunca muhakkak aralıklarla ölçülmesi sürecidir. Böylelikle, günlük aktiviteler ve gece uyku sırasında kan basıncı hakkında bilgi sağlanır. Bu alet hastanın koluna takılan bir manşon ve kayıt aygıtından oluşmaktadır.
Tansiyon holter kullanırken olağan günlük aktivitelerinize devam etmeniz lakin ağır idmandan kaçınmanız, manşon şişirilirken hareket etmemeniz, konuşmamanız ve manşon kalp düzeyinde olacak formda kolunuzu hareketsiz tutmanız istenir. Ayrıyeten ilacınızı aldığınız saat, öğünlerinizin saati, yatış ve uyanış saatlerinize ek olarak kan basıncınızı etkileyebilecek belirtiler ve olaylar konusunda günlük tutmanız istenir.
Hipertansiyon Açısından Riskli Bireyler Kimlerdir?
Hipertansiyon her ne kadar sinsi bir hastalık olsa da kimi bireyler bu hastalık açısından daha riskli durumda olabilir. Hipertansiyon riskini arttıran bu faktörleri evvelce bilirseniz tedbir alma bahtınız olacaktır. Burada risk faktörleri iki türlüdür.
Değiştirilemeyen risk faktörleri kişinin bundan sonraki hayatında değiştiremeyeceği durumlarken; değiştirilebilen risk faktörleri ise çarçabuk tedbir alınarak hipertansiyon riskinin azaltılabileceği durumları söz eder.
Değiştirilemeyen Risk Faktörleri:
Yaş
Cinsiyet: 50 yaşın altındaki küme ele alındığında erkeklerde daha sık görülür. 55 yaşından sonra ise bayanlarda görülme sıklığı daha fazladır.
Kalıtım: Yüksek tansiyonlu şahısların yaklaşık %60’ında ailede de tansiyon yüksekliği kelam bahsidir.
Kronik Böbrek Yetmezliği
Değiştirilebilen Risk Faktörleri:
Aşırı Tuz Tüketimi
Hareketsiz Ömür Tarzı
Obezite
Diyabet
Yüksek Kolesterol
Alkol Tüketim
Sigara Kullanımı
Stres
Hipertansiyon Neden Riskli Bir Hastalıktır
Hipertansiyon kalbin iş yükünü artırır ve atardamarlara ziyan verir. Vakit içerisinde bilhassa kalp, böbrek, göz ve beyne kan götüren atardamarlarda hasar oluşur. Kalp, böbrek, göz ve beyin damarları bu yüksek basınca uzun yıllar boyunca sessizce direnebilir.
Bu nedenle kan basıncındaki yükselme yıllarca belirti vermeden, büsbütün sessiz ve sinsi bir halde ilerleyebilir. Lakin bu ziyan vermediği manasına gelmez. Yüksek tansiyon tedavi edilmediğinde, tüm bedendeki atardamarlara ve yaşamsal kıymeti olan organlara hasar verebilir. Beyin kanaması ve felç, kalp yetersizliği ve kalp krizi, böbrek yetmezliği, görme kaybı üzere hastalıklara neden olabilir.
Kalp Krizi: Yüksek tansiyon atardamarların tıkanmasına neden olabilir ve bu durumda kanın kalp kasına akmasına mani olur.
Felç: Yüksek tansiyon beyindeki damarların daha kolay bir biçimde çatlamasına yahut tıkanmasına neden olur.
Kalp Yetersizliği: Yüksek tansiyonun neden olduğu artan iş yükü kalbin genişlemesine ve bedene kâfi ölçüde kan pompalayamamasına neden olur.
Böbrek Hastalığı yahut Yetmezliği: Yüksek tansiyon böbrek damarlarına hasar vererek böbreklerin fonksiyonunu yerine getirmesine mani olabilir.
Görme Kaybı: Yüksek tansiyon gözdeki kan damarlarına ziyan vererek görme kaybına yol açabilir.
Cinsel Fonksiyon Kaybı: Yüksek tansiyon erkeklerde sertleşme bozukluğuna ve bayanlarda cinsel isteğin azalmasına sebep olabilir.
Hipertansiyon bu hastalıklara yönelik kıymetli bir risk faktörüdür. Bu nedenle hiçbir şikayetiniz olmasa bile tedavinizi aksatmamalı ve hekiminizin tekliflerine kesinlikle uymalısınız.
Evde Tansiyon Ölçümü ve Tansiyon Takibi Nasıl Yapılmalı
Hipertansiyon hastalarının her gün tansiyonunu ölçüp takip defterine yazması, tabibin tansiyonun seyrine bakıp tedaviyi ona nazaran düzenlemesi açısından çok kıymetlidir.
Evde tansiyon ölçerken aşağıdaki mevzulara dikkat edilmelidir.
Tansiyonunuzu her gün tıpkı saatte, örneğin her sabah ve akşam aç karnına ve tansiyon ilaçlarını almadan evvel ölçün.
Ölçümden evvel 5 dakika dinlenin.
Rahatsız, huzursuz, gerilimli olduğunuzda, üşüdüğünüzde yahut ağrınız olduğunda tansiyonunuzu ölçmeyin.
Yemekten sonra en az iki saat, kahve yahut sigara içtikten sonra en az yarım saat bekleyin.
Ölçümden evvel gerekirse mesane ve bağırsaklarınızı boşaltın.
Kan basıncı ölçüm aletinin manşonu ile kol etrafı uyumlu olmalıdır. Kol çevreniz aletinizin manşon boyutundan geniş ise kan basıncınız olduğundan yüksek, dar ise olduğundan düşük ölçülür.
Kolunuzdan tüm giysilerinizi çıkartın ve kolunuzu sıkmayacak bir giysi tercih edin.
Sırtınızı destekleyen ve yanında kolunuzun altına dayanak olacak kolluk yahut masa üzere bir mobilyanın bulunduğu sert bir sandalyeye dik oturun.
Kolunuzun altına kalp hizasına gelmesini sağlamak için bir yastık ya da havlu koyun.
Ayaklarınızı yere basın ve bacak bacak üstüne atmayın.
Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Hipertansiyon saptanan hastalarda öncelikle hayat şekli değişikliği gerekir. Bunun için:
Sağlıklı beslenme: Daha çok meyve, zerzevat, potasyum ve tam tahıl tüketin. Tuz, doymuş ve trans yağ tüketimini azaltın.
Tuz kısıtlaması: Kalp sıhhati için günlük tuz tüketiminin 5 gr’ı yani 1 silme tatlı kaşığını geçmemesi önerilmektedir. Türkiye’de kişi başı ortalama tuz tüketimi günlük14.8 gr’dır ve tükettiğimiz tuzun %30’u ekmekten gelmektedir.
Alkol ve sigara tüketiminin bırakılması: Alkol tüketimini sonlandırın. Bayanlar günde 1 bardak, erkekler günde 2 bardaktan fazla alkol tüketmemeliler. Sigarayı bırakın.
Egzersiz: Hareketli olun ve kilonuzu denetim altında tutun. Her gün yarım saat tempolu yürüyüş yapın.
Ayrıca, ülkemizde kullanılmakta olan pek çok yüksek tansiyon ilacı bulunmaktadır. Hepsi farklı sistemlerle kan basıncını denetim ederler. Bunlardan en uygun olan bir ya da birkaç tanesi hastanın yaşı, cinsiyeti, yüksek tansiyonunun nedeni, tansiyon pahaları ve öteki hastalıkları göz önüne alınarak doktor tarafından hastaya reçete edilir. Hangi saatlerde alınması gerektiği, diğer ilaçlar kullanıyorsa tansiyon ilacının bunlarla birlikte nasıl kullanılacağı hastaya anlatılır.
Yüksek tansiyon kronik bir hastalık olduğu için ömür uzunluğu tedavi ve doktor gözetimi gerektirir. Bu nedenle tabibin yönlendirmesi ve hastanın ahengi daha başarılı bir tedavi için kaidedir. Önerilen ilaçlar nizamlı halde kullanılmalıdır. Kan basıncı yüksekliğinin denetim altına alınabilmesi için birden fazla ilaç kullanmak gerekebilir. İlaç tedavisine devam ederken kan basıncı seviyesi takip edilmelidir.
Gebelik Hipertansiyonu Nedir?
Hipertansiyon, gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkarda bu duruma gebelik hipertansiyonu denir. Bu çeşit hipertansiyon ekseriyetle doğumdan sonra kaybolur. Lakin anne tedavi edilmezse, bu durum hem anne hem de bebek için tehlikeli olabilir.
Hamilelikte bebeğin büyümesi için gerekli olan besin ve oksijen anneden sağlanır. Hamilelikte yüksek tansiyon plasentaya yetersiz kan akımına sebep olabilir. Bebek, muhtaçlığı olan oksijen ve besini alamadığı için bu durum bebeğin büyümesini yavaşlatabilir. Bu yüzden hekimler hamilelik sırasında kan basıncını yakından izlerler.
Preeklampsi Nedir?
Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi olarak da bilinir), gebelikte hipertansiyon ile yakından alakalı bir durumdur. Çoklukla gebeliğin 20. haftasından sonra tansiyonun 140/90 mmHg üzerinde seyretmesi ve idrarda protein çıkması ile kendini gösterir. Tüm bayanlarda besbelli şikayetler görülmeyebilir. Preeklampsinin en önemli belirtileri şunlardır:
Baş ağrısı
Görme problemleri
Karın ağrısı
Ödem
Aşağıdaki faktörler preeklampsi riskini artırabilir:
Önceki gebelikte preeklampsi görülmesi
Gebelikten evvel görülen yüksek tansiyon
Kronik böbrek hastalığı
Şeker hastalığı
Trombofili (pıhtılaşma bozuklukları)
Çoğul gebelik (üçüz hamileliklerde risk ikizlere nazaran daha fazladır)
Ailede preeklampsi hikayesi bulunması
Obezite
İleri anne yaşı (40 yaş ve üstü)
Preeklampsi hem anne hem de çocuğun hayatını tehlikeye sokabilir. Bu nedenle gebelikten evvel yüksek tansiyonunuz varsa aşağıdaki basamakları takip etmeniz çok değerlidir.
Gebelikten evvel:
Doktorunuzla bir arada kan basıncınızı denetim altına almaya çalışın
Kilo verin ve tuz tüketiminizi azaltın
Doktorunuzun verdiği ilaçları tertipli kullanın.
Gebelikte:
Doktor kontrollerinizi aksatmayın
Böbrek hastalığı yahut başka risk faktörleri varsa bunu hekiminize vakit kaybetmeden anlatın.
Preeklampsinin uyarıcı işaretleri varsa hekiminize anlatın.
Kan basıncınızı ve kilonuzu denetim edin.
Gebelikte yüksek tansiyonu yahut preeklampsiyi tedbire konusunda kanıtlanmış bir yol yoktur. İnançlı bir gebelik için doktor kontrollerinizi aksatmamalı ve hekiminizin tekliflere uymalısınız.
