İletişim sorunları, bireylerin sadece kendilerini tabir edememelerinden değil, birebir vakitte gelen geri bildirimleri nasıl algıladıklarından da kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda defansif (savunmacı) iletişim, bireyin karşısındaki kişinin kelamlarını tehdit olarak algılayarak kendini daima muhafaza muhtaçlığı hissetmesiyle ortaya çıkan bir irtibat örüntüsüdür. Defansif irtibat, bağlantılarda yapan diyalogların kurulmasını zorlaştıran kıymetli bir bağlantı sorunudur.
Defansif irtibat sergileyen bireyler, karşı tarafın sözlerini tenkit ya da suçlama olarak algılama eğilimindedir. Bu durum, konuşmanın içeriğinden bağımsız olarak savunmaya geçme, mevzuyu saptırma ya da karşı hücuma geçme davranışlarıyla kendini gösterebilir. “Ben zati daima böyleyim”, “Asıl sen o denli yapıyorsun” üzere tabirler, savunmacı bağlantının yaygın örnekleri ortasında yer almaktadır.
Bu irtibat biçiminin temelinde birçok vakit düşük benlik algısı, reddedilme hassasiyeti ve geçmiş alaka tecrübeleri yer almaktadır. Birey, eleştirilmenin kendisini değersizleştireceğine inanıyorsa, en küçük geri bildirimi bile tehdit olarak algılayabilir. Bu algı, bireyin kendini korumak hedefiyle bağlantıda katı ve tepkisel bir tavır geliştirmesine neden olur.
Araştırmalar, savunmacı bağlantının münasebetlerde empatiyi azalttığını ve karşılıklı anlaşılmayı zorlaştırdığını göstermektedir. Daima savunma halinde olmak, bireyin karşı tarafı sahiden dinlemesini pürüzler ve irtibatı bir güç gayretine dönüştürebilir. Bu durum vakitle taraflar ortasında itimat kaybına ve duygusal kopukluğa yol açabilmektedir.
Psikolojik müracaat sürecinde defansif irtibatın ele alınması, danışanın tenkit algısı ve benlik algısının kıymetlendirilmesi açısından kıymetli bir alan sunar. İstişare sürecinde bireyin geri bildirimleri ayırt edebilmesi, tehdit algısını azaltması ve duygusal yansılarını düzenleyebilmesi desteklenir. Empatik dinleme ve açık irtibat marifetlerinin geliştirilmesi, savunmacı bağlantının azalmasına katkı sağlayabilir.
Sonuç olarak defansif irtibat, bireyin kendini muhafaza hedefiyle geliştirdiği bir irtibat biçimi olsa da uzun vadede ilişkisel bağları zayıflatan bir faktör haline gelebilmektedir. Bu nedenle savunmacı tavırların fark edilmesi ve yerine daha esnek irtibat yollarının geliştirilmesi, sağlıklı ilgilerin sürdürülmesi açısından kıymetli görülmektedir.
Kaynakça
Gibb, J. R. (1961). Defensive communication. Journal of Communication, 11(3), 141–148.
Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person. Boston: Houghton Mifflin.
American Psychological Association. (2020). APA Dictionary of Psychology. Washington, DC: APA.
