ÇOCUK OLMAK
“Çocuk olmak” yalnızca küçük bir vücuda sahip olmak değil; dünyayı şimdi şekillenmemiş bir zihin, ağır hisler ve güçlü bir merakla deneyimlemektir. Çocuğun psikolojisini anlamak için birkaç temel noktayı görmek gerekir:
Çocuklar dünyayı birinci defa tanır. Her şey yenidir ve bu yüzden hem büyüleyici hem de vakit zaman korkutucudur. Bir yetişkin için sıradan olan bir durum (karanlık bir oda, yüksek bir ses, ebeveynin kısa vadeli yokluğu) çocuk için büyük bir belirsizlik ve dert kaynağı olabilir.
Duygular ağırdır lakin düzenleme hüneri şimdi gelişmemiştir. Bir çocuk keyifli olduğunda çok memnun, üzgün olduğunda çok üzgün olur. Öfke nöbetleri, ağlama krizleri ya da çok sevinç aslında bu hisleri yönetmeyi şimdi öğrenememekten kaynaklanır. Bu noktada çocuk “şımarık” değil, duygusal olarak “yetersiz donanımlı”dır.
Güven gereksinimi merkezdedir. Çocuk psikolojisinin temelinde “güvende miyim?” sorusu vardır. Ebeveynin dengeli, ilgili ve sıcak olması çocuğun iç dünyasında bir itimat duygusu oluşturur. Bu itimat oluştuğunda çocuk keşfetmeye, öğrenmeye ve alaka kurmaya daha açık olur.
Bağlanma çok belirleyicidir. Çocuk, bakım verenle kurduğu münasebet üzerinden kendini ve dünyayı anlamlandırır. “Ben pahalı miyim?”, “İnsanlara emniyetli mi?” üzere temel inançlar burada oluşur. Bu yüzden erken bağlantılar, yetişkinlikteki ruhsal yapının temelini atar.
Oyun, çocuğun lisanı üzeredir. Yetişkinler konuşarak tabir ederken çocuklar oynayarak anlatır. Dehşetlerini, isteklerini, yaşadığı çatışmaları oyun içinde dışa vurur. Bu yüzden oyunu anlamak, çocuğun iç dünyasına açılan bir kapıdır.
Sınırlar ve özgürlük istikrarı kıymetlidir. Çocuk hem keşfetmek ister hem de sonlarla inançta hisseder. Çok baskı gelişimi kısıtlar, çok hürlük ise tasayı artırabilir. Sağlıklı gelişim için net lakin sevgi dolu hudutlar gerekir.
Kimlik ve benlik gelişimi süreçtir. Çocuk vakitle “ben kimim?” sorusuna karşılık arar. Muvaffakiyetleri, aldığı geri bildirimler, ebeveyn tavırları bu kimlik algısını şekillendirir. Daima eleştirilen bir çocuk kendini yetersiz hissedebilirken, desteklenen bir çocuk daha sağlam bir özgüven geliştirir.
Kısacası çocuk olmak; ağır hisler, sınırsız merak, kırılganlık ve tıpkı vakitte büyük bir öğrenme kapasitesi demektir. Çocuğun davranışlarını anlamak için “neden bu türlü yapıyor?” yerine “neye gereksinim duyuyor?” diye sormak, onun psikolojisine yaklaşmanın en sağlıklı yoludur.
