Dokunma, dünyayı tanımanın birinci yoludur. Konuşmadan, hatta gözlerimizi açmadan evvel hissederiz. Ve hissettiklerimiz kıymetlidir; zira dokunuş bize canlı olduğumuzu, inançta olduğumuzu, yalnız olmadığımızı söyler. Bu, yalnızca tenin cilde değmesi değildir. Sıcaktır, rahattır, bağ kurmaktır. Birine ilişkin olduğumuzu, onun da bize ilişkin olduğunu sessizce anlatır.
Dokunma hem vücutta hem kalpte yaşar. “Seni seviyorum”, “Seni görüyorum”, “Yalnız değilsin” üzere sözcüklere sığmayan hisleri söz etmenin yoludur. Bir annenin bebeğini kucağına alışı, bir arkadaşın seni sarışı… Bu küçük anlar aslında her şeydir. Hepsi, ilginin kozmik lisanıdır.
Her Şeyin Başlangıcı
Bir bebek görmeden ya da konuşmadan evvel hisseder. Dokunma, anne karnında gelişen birinci duyudur. Hayatta kalmayı, ebeveynle bağı, itimadı ve oksitosin salınımını dayanaklar. Bu yalnızca sevgi değil, biyolojidir.
Memelilerde dokunma, toplumsal bağın anahtarıdır. Temas, beyinde itimat hissi yaratır. Birinci insan topluluklarında fizikî yakınlık hem güvenlik hem aidiyet manasına gelirdi. Dokunulmak, tutulmak, korunmak “ait olmak” demekti.
En Küçükler Üzerindeki Etkisi
Prematüre bebeklerde “kanguru bakımı” olarak bilinen, bebeğin ebeveyn göğsüne çıplak temasla yerleştirilmesi, ömrü güçlendirir. Nefes, kalp ritmi, sıcaklık düzenlenir; bebekler daha süratli gelişir, bağ kurma kolaylaşır. Dokunmadan yoksun kalan bebekler ise gelişimsel ve duygusal zorluklar yaşayabilir.
Taşıdığımız Teselli
Büyüdükçe dokunmanın değeri değişmez. Bir el tutuşu, bir sarılma, bir omuz dokunuşu… Hepsi hudut sistemini sakinleştirir, gerilimi azaltır ve sözlerin ulaşamadığı bir itimat duygusu yaratır.
Dokunma, bakım ilgilerinde inancın ve güzelleşmenin köprüsüdür. Şefkat bazen sessizdir; bir el, bir omuz dokunuşu “yalnız değilsin” diyebilir. Hertenstein ve arkadaşlarına nazaran, beşerler yalnızca dokunuşla bile öfke, sevgi, şefkat üzere hisleri anlayabilir.
Kültür Dokunuşu Şekillendirir
Dokunma kozmik görünse de kültür, cinsiyet ve bağlama nazaran değişir. Latin Amerika yahut Akdeniz kültürlerinde dokunmak doğaldır; Japonya yahut İskandinavya’da ise şahsî alan pahalıdır. Birebir hareket bir kültürde sıcak, başkasında rahatsız edici olabilir.
Toplumsal roller ve güç bağlantıları de sonları belirler. Öğretmen-öğrenci, doktor-hasta üzere bağlamlarda dokunma, niyete nazaran farklı algılanabilir. Bu yüzden bağlam kıymetlidir.
Daha Az Dokunulan Bir Dünyada Yaşamak
Çağdaş ömürde temas azaldı. Ekranlar aracılığıyla irtibat, bilhassa pandemi devrinde “dokunma açlığına” yol açtı. Beşerler yalnızlaştı, korku arttı. Fakat bu süreç, sonların, onayın ve saygılı temasın değerini de öğretti. Artık daha hassasız: Ne vakit dokunmanın düzgünleştirici ne vakit rahatsız edici olduğunu daha yeterli anlıyoruz.
İnsan Bağının Kalbi
Dokunma, sözcüksüz bir lisandır. Hudutları yatıştırır, kalbi yumuşatır, sevgiyi öğretir. Bazen bir sözden daha güçlüdür. Elbette sonları, kültürel farkları gözetmek gerekir. Lakin özünde hepimiz yakınlığa muhtaçlık duyarız. Bize uzatılan bir el, sarılan bir kucak, sıcak bir dokunuş… Hepsi, “Buradayım, yalnız değilsin” der. Ve bu, günümüz dünyasında yalnızca hoş değil, yaşamsal bir gereksinimdir.
Kaynakça: https://www.psychologytoday.com/us/blog/raising-resilient-children/202507/the-language-of-touch
Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih Özmez
