2. Nöropsikolojik Temeller (Basit Anlatımla)

Beynimiz hislerimizi anlamak ve yönetmek için birlikte çalışan birkaç kıymetli bölgeden
oluşur.
• Beynin ön kısmı (ön loblar), düşünme, plan yapma ve hislere mantıklı
yansılar verme üzere fonksiyonlardan sorumludur. Bu bölge etkin olduğunda kişi, duygularını
daha yeterli denetim edebilir.
• Duygusal merkezler olarak bilinen derin bölgeler (örneğin “amigdala”),
endişe, öfke yahut sevinç üzere hislerin süratli biçimde ortaya çıkmasını sağlar.
• Bu iki sistem ortasında bir istikrar kurulduğunda kişi hem hislerini hisseder
hem de onları uygun biçimde yönlendirir. Fakat bu istikrar bozulduğunda, örneğin ön
beynin denetimi zayıfladığında, kişi hislerine daha kolay kapılabilir.

Kısacası, duygusal düzenleme beynin “hisseden” ve “düşünen” kısımlarının iş birliğiyle
gerçekleşir. Beynin ön bölgeleri duygusal yansılara “fren” fonksiyonu görürken, duygusal
merkezler olayların duygusal istikametini algılar.

3. Duygusal Düzenleme Stratejileri

İnsanlar hislerini yönetmek için farklı yollar kullanır.

• Yine kıymetlendirme: Bir olayı daha sakin yahut olumlu bir bakış açısıyla
düşünmektir. Örneğin “Sınavdan düşük aldım, fakat bu bir dahaki sefer daha iyi
hazırlanmak için fırsat olabilir.”
• Bastırma: Hisleri hissetmesine karşın dışa vurmayı engellemektir. Bu
formül kısa vadede işe yarayabilir fakat uzun vadede içsel gerginliği artırabilir.

Araştırmalar, yine değerlendirmenin hem beyin hem de ruh sıhhati açısından daha
istikrarlı bir strateji olduğunu göstermektedir.

4. Gelişimsel Perspektif

Çocukluk ve ergenlik devirlerinde beyin şimdi tam olgunlaşmadığı için duygusal
düzenleme maharetleri de vakitle gelişir. Bilhassa ergenlikte ağır hisler yaşanması,
beynin ön bölgelerinin tam denetim sağlamamış olmasından kaynaklanır. Bu nedenle
çocukların hislerini tanımalarına ve tabir etmelerine yardımcı olmak, ileride daha
sağlıklı duygusal alışkanlıklar kazanmalarını sağlar.

5. Klinik Yansımalar

Duygularını düzenlemekte zorlanan bireylerde depresyon, dert ve gerilim bozuklukları gibi
durumlar daha sık görülür. Bu bozukluklarda beynin duygusal merkezleri çok aktif
olurken, denetim düzenekleri zayıflar. Psikoterapi ve farkındalık temelli uygulamalar,
beynin bu bölgeleri ortasındaki dengeyi yine kurmayı amaçlar.

Sonuç

Duygusal düzenleme, beynin hem hisseden hem de düşünen kısımlarının ahenk içinde
çalışmasıyla mümkündür. Bu dengeyi kurabilen bireyler, gerilimle daha yeterli baş eder,
bağlarında daha sağlıklı yansılar verir ve ruhsal olarak daha istikrarlı hisseder. Çocukluk
ve ergenlik devrinde duygusal farkındalığın desteklenmesi, ileriki yaşlarda psikolojik
dayanıklılığın temelini oluşturur.