GEÇMİŞİN YÜKÜNDEN KURTULMAK
EMDR TERAPİSİ
Başlık son derece tezli lakin bir gerçek. 8 basamaklı EMDR terapisiyle geçmişinizin getirdiği acıları hafifletebilir, kalan duygusal ve bedensel tesirleri üstünüzden atabilirsiniz…
Geçmişte yaşadığınız acı verici olaylar yani travmatik tecrübeler ekseriyetle zihnimizde tüm ayrıntılarıyla hatırlanır. Biz hatırlamak istemesek de sık sık zihnimize gelip bizi rahatsız ederler. Hatta bazen tekrar yaşıyormuş üzere deneyimlediğimiz vakitler da olur, birebir duyguyu birebir vücut duyumunu ve benzeri reaksiyonları vermeye başlarız. (Yurtsever,A.) Birebir vakitte tetiklendiğimiz vakit da ya da emsal pay, fikre, vücut duyumuna kapıldığımız vakit da emsal reaksiyonları veririz. Lakin geçmişte kullandığımız baş etme metotları artık işlevsizdir ve işimize yaramazlar hatta bazen bize ziyan bile verebilirler. İşte bu noktada EMDR devreye girer…
Peki nedir bu EMDR terapisi?
EMDR Türkçe açılımı Göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yine işlemedir. EMDR travma temelli bir psikoterapi yaklaşımıdır. Şu anda var olan fonksiyonsuz fikir ve davranışlarımızın temelinde geçmişteki acı tecrübelerimiz olduğunu söyler. Geçmişte yaşanan hiçbir şeyin yok olmadığını tersine vücudumuzun kayıt tuttuğunu söyler. Ve şu anda var olan sorunu geçmişte misal his, fikir, davranış ve vücut duyumu çerçevesinde kıymetlendirerek anıları toplar. Burada geçmişteki acı verici anıların birlikte bir bağ kurduğunu ve bu yüzden temelde en makus ve en erken yaşanmış anılarla çalışılarak başka anıların rahatsızlık düzeyinin de düşeceğini, çağrışım kanalı yoluyla tesirinin azalacağı söylemektedir.
Göz hareketi yapmanın hedefi sağ ve sol beyefendisini aktive ederek işlenmemiş ve fonksiyonsuz depolanmış anı ağını harekete geçirmektir. Böylelikle ön beyefendisinin de aktive olmasıyla birlikte travmatik anı işlemlenmeye başlar ve artık o rahatsız edici olmaktan çıkar. Onunla birlikte öbür anı ağlarında bulunan anılar da tekrar işlemlenir. Burada kayıtlanmış olan olumsuz fikir, his, imaj ve vücut duyumu artık rahatsız etmez. Danışan yaşadığı olaya karşı yeni bir iç görü kazanır, farklı bir bakış geliştirir, rahatsız eden imaj değişir, duygusal ve bedensel yük azalır. Temelde göz hareketleri olsa da olay sağ ve sol beyni çalıştıracak bir hareketin olması örneğin kelebek hareketiyle ritimli bir halde omuzlara vurmak ya da dizlere de vurmak tıpkı fonksiyonu görecektir.
Danışan için en zorlayıcı kısım acı verici anıyı zihnine getirmesi noktasıdır. Lakin işlemleme olmaya başladıktan sonra o rahatsızlık düzeyi düşmeye başlayacaktır. Danışan da anıları işlemledikten sonra kendisindeki değişimi kıymetli ölçüde fark edecektir.
EMDR geçmişe büyük ölçüde değer verse de artık ve gelecekle de çalışır. Danışanın şu anda yaşadığı zorluklarla baş edebilmesi için onun güç kaynaklarını artırır. Şuandaki ve gelecekte olabilecek tetikleyicileriyle de çalışarak gelecek planlaması yapar.
EMDR 8 kademeden oluşur ve bu evrelerin uzunluğu danışana ve sorun durumuna nazaran değişkenlik gösterebilir. Yani bir danışan sorun durumuyla ilgili tüm sıkıntıyı 8 seansta da tamamlayabilir, 40 seansta da. Bu basamaklar şu haldedir.
- Danışan Geçmişi ve Tedavi Planlaması: Çalışılacak sorun durumu üzerine konuşulur ve gayeye karar verilir. Burada danışanın geçmişi hakkında bilgiler edinirken bir yandan da sorun durumunu oluşturan anılar toplanır.
- Hazırlık: Danışanın travmatik tecrübelere maruz kalmadan evvelki kapasitesini güçlendirmeyi içerir. Olumsuz anılarla müsabakadan evvel danışanın hazırbulunuşluğuna bağlı destekleyici kaynak çalışmaları yapılır.
- Değerlendirme: Birinci etapta çalışması planlanan anı seçilir. Bu anının oluşturduğu fonksiyonsuz inanç, his ve vücut duyumu belirlenir.
- Duyarsızlaştırma: Amaç anı işlemlenmeye başlanır.
- Yerleştirme: fonksiyonsuz olumsuz inancın yerine seçilen olumlu inanç yerleştirilir.
- Beden Tarama: Vücutta kalan olumsuz bir duyum kalıp kalmadığı denetim edilerek, tüm olumsuz duyumların sıfırlandığından emin olunur.
- Kapanış: Çalışma bittikten sonra danışanın regüle olması sağlanır.
- Yeniden Kıymetlendirme: Çalışılmış olan anı denetim edilir, rahatsızlık veren kısımlar rahatsızlık düzeyi sıfırlanana kadar işlemlemeye devam edilir.
Bu etaplar rahatsızlık veren anıların tümü için tekrarlanır. Anı ağlarında sorunla kontaklı tüm acı verici tecrübelerin tesiri ve rahatsızlık düzeyi sıfıra indirilene kadar devam edilir. Genelde muhakkak kıymetli anılar çalışıldıktan sonra başka anılar için somut bir duyarsızlaştırma idmanı yapılmasa dahi anıların rahatsızlık düzeyi sıfırlanır. Bu da işlemleme sırasında var olan çağırışım kanallarıyla ilgilidir.
Kısacası EMDR geçmişten bu vakte kadar yük olarak getirdiğimiz ve şu anda da hayatımızı etkileyen olayları beynin kendi kendine güzelleşme kapasitesini tekrar aktive ederek çağırışım akışıyla yine işlemlemesini sağlar. Kaynaklarımızı güçlendirir. Zihnimizi tehlike modundan güvenlik moduna getirir. Emin olun birinci işlemlemeden sonra bile kendinizdeki değişimi değerli ölçüde görmeye başlayacaksınız…
EMDR hangi sorunlarda kullanılır?
Travma sonrası gerilim bozukluğu
Anksiyete
Fobiler
Yas/Kayıp süreçleri
Depresyon
Panik Atak
Çocukluk Travmaları
Performans Kaygısı
Yeme Bozuklukları
Ağrılar
Takıntılar üzere birçok sorun durumunda EMDR kullanılır.
Kaynak ve teklif: Yurtsever, A., Konuk,E. (2022) Herkes İçin EMDR, Okuyanus yayınevi, İstanbul.
