Kaçıngan kişilik bozukluğuna sahip bireyler toplumsal etkileşime girmeyi arzulayabilirler fakat çoğunlukla reddedilme yahut öbürleri tarafından olumsuz yargılanma korkusu nedeniyle bu durumdan kaçınırlar. Bu endişe, onların bağlardan ve toplumsal ortamlardan çekilmelerine, yalnızlık ve izolasyon hislerine yol açabilir. Kaçıngan kişilik bozukluğuna sahip şahıslar çok toplumsal beceriksizlik yaşarlar, algıladıkları eksiklikler üzerinde çok fazla düşünürler ve reddedilme tehlikesiyle karşı karşıya kalabilecekleri için diğerleriyle bağ kurmaktan çekinirler.

Kaçıngan Kişilik Bozukluğunun Belirtileri

Kaçıngan Kişilik Bozukluğu (KKB) bireyden bireye farklılık gösterebilir, lakin ekseriyetle tenkit, reddedilme yahut utanma korkusu nedeniyle toplumsal temastan kaçınma halinde devam eden bir örüntüyü içerir. Bu kaygılar çoğunlukla derin yetersizlik hisleri ve düşük öz bedelle irtibatlıdır ve hafifçe şiddetliye kadar değişebilir.

Yaygın belirtiler şunları içerir:

• Sosyal açıdan yetersizlik ve aşağılık hissi
• Yoğun eleştirilme yahut reddedilme korkusu
• Aşırı utangaçlık ve toplumsal geri çekilme
• Kabul edileceğinden emin olmadıkça yeni münasebetlerden kaçınma
• Onay yahut onaylanmama için diğerlerini tahlil etmek
• Düşük benlik hürmeti ve atılganlık eksikliği
• Başarısızlığın yahut alay konusu olmanın mümkün olduğu durumlardan kaçınmak

Kaçıngan Kişilik Bozukluğu, Utangaçlık ya da İçedönüklük Biçimi midir?

Birçok kişi vakit zaman utangaçlık yahut yargılanma telaşı yaşarken, Kaçıngan kişilik bozukluğu; iş, arkadaşlıklar ve günlük aktiviteler de dahil olmak üzere hayatın neredeyse tüm alanlarını tesirler. Toplumsal durumlarda, bu bozukluğa sahip olan biri utanma yahut reddedilme korkusunu önlemek için sessiz kalabilir, göz temasından kaçınabilir yahut davetleri büsbütün reddedebilir.

Kaçıngan Kişilik Bozukluğu’nun Toplumsal Anksiyete’den farkı nedir?

Kaçıngan kişilik bozukluğu sıklıkla toplumsal anksiyete ile karıştırılır. Her ikisi de yargılanma korkusunu içerir, fakat toplumsal anksiyete çoklukla makul durumlara odaklanırken, kaçıngan kişilik bozukluğu daha geniş ve daha yaygındır ve neredeyse tüm toplumsal etkileşimlerden kaçınmaya yol açar. Bir bireyde her iki rahatsızlığın da olması mümkündür, bu nedenle tesirli tedavi için profesyonel bir teşhis kuraldır.

Kaçıngan Kişilik Bozukluğu’nun Sebepleri

Kaçıngan kişilik bozukluğunun tek bir nedeni yoktur. Araştırmalar, genetik, çevresel ve kişilikle ilgili faktörlerin bir kombinasyonunun bu bozukluğun gelişimine katkıda bulunabileceğini göstermektedir.  Kaçıngan kişilik bozukluğuna sahip birçok kişi, çocukluk devrinde ebeveynleri ve akranları tarafından reddedilme, tenkit, ihmal yahut duygusal istismar tecrübelerine maruz kaldıklarını bildirmektedir. Bu tecrübeler öz saygıyı zedeleyebilir, değersizlik hissi yaratabilir ve diğerlerini inançlı yahut destekleyici olarak görmeyi zorlaştırabilir.

Tedavi ve Başa Çıkma Stratejileri

Bilişsel Davranışçı Terapi çoklukla faydasız fikir kalıplarını tespit etmeye, daha istikrarlı bakış açıları geliştirmeye ve aksi takdirde kaçınılabilecek durumlarla kademeli olarak yüzleşmeye odaklanır.

Şema terapisi, uzun müddettir devam eden kalıpları ele almak için bilişsel davranışçı terapi ve öteki yaklaşımların ögelerini birleştirir. Erken hayat tecrübelerini keşfetmeyi, yardımcı olmayan başa çıkma biçimlerini belirlemeyi ve duygusal muhtaçlıkları karşılamak için daha sağlıklı yollar uygulamayı içerebilir.

Hangi ferdî gelişim ve hayat biçimi yaklaşımları yararlı olabilir?

• Küçük, ulaşılabilir toplumsal gayeler belirlemek
• Korkutucu hissettiren durumlara kademeli olarak maruz kalma pratiği yapın
• Olumsuz iç konuşmayı fark etmek ve sorgulamak için günlük tutma yahut öz kıymetlendirme yapmak
• Kaygıyı azaltmak için mindfulness yahut rahatlama teknikleri uygulamak
• Ruh halinizi ve özgüveninizi artırmak için nizamlı idman yahut yaratıcı aktiviteler yapmak

Kaynakça: https://www.simplypsychology.org/avoidant-personality-disorder.html (Türkçeye çevrilmiştir.)