Üniversite hayatı, ekseriyetle özgürlük ve keşif devri olarak gösterilir. Lakin birçok öğrenci için — bilhassa de son sınıfta olanlar için — bitmeyen teslim tarihleri, akran rekabeti ve meçhul bir gelecek üzere baskılar, özgüvenlerini zedeleyebilmektedir. İran Eğitim Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan yeni bir araştırma ise, öz-şefkatin; narsistik özelliklerin öğrencilerin akademik özgüvenleri üzerindeki olumsuz tesirlerine karşı hami bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Araştırma, Bandar Abbas’taki İslami Azad Üniversitesi’nde tahsil gören 300 son sınıf lisans ve lisansüstü öğrencisiyle yürütüldü. Çalışmada, kişilik özelliklerinin öğrencilerin akademik öz-yeterliklerini — yani akademik zorluklarla başa çıkma hünerlerine duydukları itimadı — nasıl şekillendirdiği incelendi. Onaylı ruhsal ölçekler ve gelişmiş istatistiksel modeller kullanılarak öğrencilerin narsisizm, öz-şefkat ve akademik öz-yeterlik seviyeleri değerlendirildi. Bulgular, narsisizmin daha düşük öz-yeterlik ile bağlantılı olduğunu; lakin öz-şefkat uygulayan öğrencilerin daha yüksek seviyede akademik özgüvenlerini koruduklarını ortaya koydu.
Öz-şefkat birden fazla vakit kendini şımartmak olarak yanlış anlaşılır; lakin psikologlar bunu, başarısızlık karşısında kendine nazik davranmak, aksiliklerin insan olmanın ortak bir modülü olduğunu kabul etmek ve ferdî zorluklara şuurlu bir kabulle yaklaşmak olarak tanımlar. Bulgular, öğrenciler bu tavrı benimsediklerinde, öğrenme ve performanslarını baltalayabilen kendini eleştirme döngülerine karşı daha dirençli olabildiklerini göstermektedir.
Narsisizm ise buna karşılık, ekseriyetle abartılı bir öz-önem duygusu ve tenkitlere karşı çok hassasiyetle ilişkilendirilir. Araştırma, hem gösterişli (büyüklenmeci) hem de kırılgan narsisizm cinslerinin öğrencilerin akademik özgüvenlerini daha hassas hâle getirebildiğini doğrulamıştır. Gösterişli narsistik eğilimlere sahip öğrenciler üstünlük yansıtıyor üzere görünseler de performansları beklentilerin altında kaldığında zorlanabilirler. Kırılgan narsisizm ise çoğunlukla artan dert ve savunmacı tavırlarla birlikte görülür. Hami faktörler olmadan, bu eğilimler öğrencilerin motivasyonlarına ve dayanıklılıklarına ziyan verme riski taşır.
Bu bulguları dikkat alımlı kılan şey, öz-şefkatin aracılık edici tesiridir. Tahliller, öz-şefkatin narsisizm ile akademik öz-yeterlik ortasındaki olumsuz ilgiyi zayıflattığını göstermiştir. Yüksek seviyede öz-şefkate sahip öğrenciler, narsistik eğilimlerin kendi akademik hünerlerine olan inançlarını, öz-şefkati düşük olan öğrencilere kıyasla tıpkı ölçüde aşındırmasına müsaade vermemiştir.
Bu bulguların tesirleri, sadece öğrencilerin uygun oluşunu değil, çok daha fazlasını kapsamaktadır. Akademik öz-yeterliğin; muvaffakiyet, kararlılık ve mesleğe hazırlıkla tekrar tekrar ilişkilendirildiği bilinmektedir. Vazifeleri yerine getirebileceğine inanan bir öğrenci, projeleri tamamlama, öğrenme fırsatlarına katılma ve karşılaştığı aksiliklere yapan formda ahenk sağlama konusunda daha isteklidir. Buna karşılık, düşük öz-yeterliğe sahip öğrenciler erteleme, derslerden kopma ve akademik tükenmişliğe daha yatkındır. Bu nedenle, öz-şefkati teşvik etmek hem eğitimsel sonuçları hem de ruh sıhhatini güçlendirmek için maliyet açısından verimli bir yol olabilir.
Araştırmanın muharrirleri, üniversitelerin mevcut öğrenci takviye programlarına öz-şefkat eğitimlerini entegre etmesinin faydalı olabileceğini öne sürmektedir. Misal yaklaşımlar diğer bağlamlarda da denenmiş ve bireylerin korku ile depresyon seviyelerini azaltırken dayanıklılıklarını artırmalarına yardımcı olmuştur. Yükseköğretimde uygulanmaları hâlinde, bu cins programlar, öğrenci hayatını sıklıkla tanımlayan mükemmeliyetçilik, gerilim ve rekabet üzere ögeleri dengeleyebilir.
Her ne kadar araştırma sadece tek bir kurumda yürütülmüş ve öz-bildirimlere dayalı bilgiler kullanılmış olsa da ulaşılan sonuçlar; şefkat temelli yaklaşımların hem kişilik özelliklerinin hem de çevresel gerilimin ruhsal maliyetlerine karşı gözetici tesir gösterebileceğine dair daha geniş delillerle örtüşmektedir. Öğrenciler, eğitimlerinin son etaplarında artan baskılarla karşı karşıya kalırken; öz-şefkati teşvik eden bir kültür oluşturmak, akademik hazırlık kadar kıymetli olabilir.
Kaynakça: https://www.psychreg.org/self-compassion-found-buffer-impact-narcissism-student-confidence/
Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih ÖZMEZ
