Yeme bozuklukları; anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu, kaçınan kısıtlayıcı besin alım bozukluğu ve öteki türlü isimlendirilemeyen yeme ve beslenme bozuklukları tüm psikiyatrik hastalıklar ortasında en yüksek ikinci vefat oranına sahip son derece önemli rahatsızlıklardır. Araştırmalara nazaran Türkiye’de gençlerin yaklaşık %10’u yeme bozukluğu geliştirme riski altındadır ve bu oran her geçen yıl artmaktadır.
Bu hastalıkların belirtilerini tanımak ve düzgünleşme bahtını artırmak için mümkün olan en kısa müddette profesyonel tedaviye teşvik etmek çok kıymetlidir. Yeme bozukluklarıyla ilgili gerçekleri daha güzel anlamak için kimi yaygın yanılgıları çürütelim!
Yanılgı #1: “Çocuğumun yeme bozukluğu yok, onu daima yemek yerken görüyorum!”
Gerçek: Yeme bozukluklarının sadece yemek yemeyi reddetmekten ibaret olmadığını bilmek değerlidir. Daha ince lakin kıymetli işaretler olabilir: kişilik, davranış ve fizikî değişimler. Çocuğunuz yemek yiyor olabilir, lakin olağan büyüme ve gelişimini ya da fizikî aktivite seviyesini destekleyecek kadar yemiyor olabilir. Yeme tertiplerini oluşturmanın yanı sıra, yeme bozukluğu olan bireyler ekseriyetle bozukluğun gelişimine katkıda bulunan duygusal meselelerle da başa çıkmayı öğrenmek zorundadır. Gerçek düzgünleşme, bu hisleri tanımlamayı ve onlarla sağlıklı başa çıkma yolları geliştirmeyi içerir.
Yanılgı #2: “Yeme bozukluğu olan biri kesinlikle çok zayıf olur.”
Gerçek: Yeme bozuklukları her beden tipindeki insanları etkileyebilir. Aslında altı ana yeme bozukluğu teşhisinden sadece biri kilo kaybı ile bağlantılıdır. Yeme bozukluğu davranışları, kişinin kilosu ne olursa olsun hem fizikî hem de ruhsal sıhhati olumsuz etkileyebilir.
Yanılgı #3: “Yeme bozuklukları bir tercihtir — beşerler dikkat çekmek yahut hoş görünmek için yapar.”
Gerçek: Bu inanış, yeme bozukluğu yaşayan şahıslarda büyük bir utanç duygusu yaratır. Vücut algısı tasaları ile yeme davranışları ortasındaki bağlantı bazen yeme bozukluklarının yalnızca görünüm korkusundan kaynaklandığına dair yanlış inançlara yol açabilir. Bu yanlışsız değildir; yeme bozuklukları karmaşık tıbbi ve psikiyatrik rahatsızlıklardır ve profesyonel yardım gerektirir. İstek sorunu değildir, tek bir nedene bağlı değildir ve çoğunlukla anksiyete, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve depresyon üzere öbür ruhsal sıkıntılarla birlikte görülür.
Yanılgı #4: “Yeme bozuklukları yalnızca genç kızlarda görülür.”
Gerçek: Yeme bozuklukları tüm cinsiyetlerden, cinsel yönelimlerden, yaşlardan, vücut ölçülerinden, ırklardan ve etnik kökenlerden insanları tesirler. Ayrıyeten ergenlerdeki yeme bozukluğu hadiselerinin yaklaşık üçte biri erkektir ve erkeklerde de yeme bozukluğu davranışları bayanlar kadar yaygındır.
Yanılgı #5: “Yeme bozuklukları toplumsal medya üzere dış tesirlerden kaynaklanır.”
Gerçek: Günümüzde toplum daima olarak diyet yapma, kilo verme ve ince olma fikrini öne çıkarıyor. Bu, sıhhatsiz bir biçimde yiyecek ve kilo takıntısına yol açabilir lakin direkt neden değildir. Yeme bozuklukları; genetik, biyolojik, ruhsal ve toplumsal etkenlerin birleşimiyle ortaya çıkar. Toplumsal baskı, travmatik tecrübeler, düşük benlik hürmeti ya da ailede yeme bozukluğu hikayesi tetikleyici olabilir.
Yanılgı #6: “Yeme bozukluğu olan kişinin ebeveynleri hatalıdır.”
Gerçek: Araştırmalar, yeme bozukluklarının güçlü biyolojik kökenleri olduğunu desteklemektedir. Fakat her bireyde farklı nedenlerin birleşimiyle gelişir. Gençlerde yeme bozukluklarının en tesirli tedavi formülleri, aile üyelerinin sürece etkin olarak dahil edilmesini içerir. Bu süreç hayli zorlayıcı olduğundan, ebeveyn ve bakım verenlerin de dayanak alması çok kıymetlidir.
Yanılgı #7: “Yeme bozukluğu olan bireyler tedaviyle büsbütün düzgünleşir ve sorun biter.”
Gerçek: Düzgünleşme mühleti herkeste farklıdır. Tam düzgünleşme olsa bile birçok kişi, nüksü önlemek için öğün planlama, terapist/diyetisyen/hekime tertipli denetime gitme üzere bakım aktivitelerini sürdürmek zorundadır. Yeme bozuklukları günlük fonksiyonelliği ve ömür kalitesini önemli biçimde etkileyebilir; fakat her vakit düzgünleşme umudu vardır. Düzgünleşme yıllar sürebilir ve herkes büsbütün iyileşemese de birçok kişi tedaviyle büyük ilerleme kaydedebilir.
Kaynakça: https://www.nationwidechildrens.org/family-resources-education/700childrens/2024/11/eating-disorder-myths
Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih ÖZMEZ
