Herkesin uygun günleri ve berbat günleri olur. Bazen iyiyizdir, bazen değilizdir. Lakin çok yüksek ya da çok düşük ruh hâlleri yaşıyor ve bu değişimler ani ve öngörülemez formda oluyorsa, bipolar bozukluğunuz olabilir.

Bipolar bozukluk çoklukla yanlış anlaşılır ve bazen yanlış teşhis edilir. Hakikat teşhis ve tedavi büyük değer taşır; zira tedavi edilmediğinde önemli sonuçlar ortaya çıkabilir. Bugün bu bozukluğa yakından bakarak kimi yanlış anlamaları netleştirelim.

Tanım ve Türler

Bipolar bozukluk, depresyon ve mani periyotlarının birbirini izlediği bir ruhsal bozukluktur. Depresif periyotlar çoklukla düşük güç, intihar kanıları ve kendine ziyan verme davranışlarıyla karakterizedir. Mani devirleri ise çok güç, hiperaktivite ve bazen tehlikeli olabilen dürtüsel davranışlarla besbellidir.

Bipolar belirtiler bireyden bireye değişir ve hafifçe şiddetliye kadar farklılık gösterebilir. Bu nedenle iki tipi vardır: Tip I ve Tip II. Tip I’de en az bir mani periyodu görülür (depresyon olsa da olmasa da). Tip II’de hem mani hem depresyon devirleri bulunur. Tip I manisinde sanrılar yahut psikotik belirtiler olabilirken, Tip II manisi daha hafif seyreder ve daha çok güç artışıyla tanımlanır.

Bipolar bozukluğu olan bireyler çoklukla öngörülemez davranışlar stantlar ve bağlantılarında zorluk yaşayabilir. Mani periyotları riskli davranışlarla vefat mümkünlüğünü artırabilir. Ayrıyeten bipolar bozukluk sıklıkla DEHB, anksiyete, şizofreni üzere öteki rahatsızlıklarla birlikte görülür.

Nedenleri

Bipolar bozukluğun kesin nedeni bilinmemektedir. Kalıtsal bir bileşeni vardır, fakat bunun genetik mi yoksa öğrenilmiş davranışlarla mı alakalı olduğu net değildir. Araştırmalar genetik bir yatkınlık olduğunu öne sürse de nedensellik şimdi kesinleşmemiştir.

Çevresel etkenler, bilhassa çocukluk travmaları da rol oynayabilir. Bipolar bozukluk davranışsal olarak ortaya çıktığı için, ebeveynler farkında olmadan çocuklarına sıhhatsiz davranışlar öğretebilir. Ayrıyeten gerilimli olaylar, alakalar yahut uyku yoksunluğu üzere fizikî faktörler de bu bozukluğu tetikleyebilir.

Araştırmalar, bipolar bozukluk ile majör depresif bozukluğun birtakım ortak nedenleri paylaştığını göstermektedir.

Tedavi

Bipolar bozukluğun tedavisinde ilaçlar hayli tesirlidir. Bilhassa lityum (bir duygudurum dengeleyici) ve antipsikotikler sıkça kullanılır. Lakin bu ilaçların önemli yan tesirleri olabileceğinden ekseriyetle ağır hadiselerde tercih edilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve aile terapisi de epeyce tesirlidir. Bu terapiler, bireylerin mümkün atak belirtilerini fark etmelerini ve yakın ilgilerini güçlendirmelerini sağlar.

Kaynakça: https://www.azevedofamilypsychology.com/mental-health/understanding-bipolar-disorder

Türkçeye Çeviren – Düzenleyen: Fatih Özmez