Kendine Ziyan Vermenin Psikodinamik Anlamları
– Bastırılmış öfkenin kendine yönelmesi
– ‘Görünmeyen’ acının görünür hale getirilmesi
– Suçluluk hissiyle kendini cezalandırma
– Duygusal uyuşukluğu kesmek: ‘Hiçbir şey hissetmiyorum, en azından acıyı hissediyorum.’
– Dışsallaştırılamayan travmatik yaşantıların vücutta tabir bulması
KZV ile Gelen Danışanın Dili
Danışanlar birçok vakit kendine ziyan verme davranışını anlatırken utanma, çekinme yahut küçümseme eğilimindedir. Kimi cümle örnekleri:
– ‘Sadece birkaç çizik attım.’
– ‘O kadar değerli değil, evvelce yapardım.’
– ‘Beni rahatlatıyor, kimseye ziyanım yok.’
Terapötik Müdahale Basamakları
1. İnançlı Alan Oluşturmak: Yargılamadan dinlemek, davranışı anlamaya çalışmak.
2. Risk Değerlendirmesi: Davranışın sıklığı, şiddeti, tetikleyicileri, intihar riski değerlendirilmelidir.
3. Alternatif His Düzenleme Yolları: Hislerin farklı yollarla tabir edilmesine alan açmak (yazı, sanat, antrenman vs.)
4. Bilişsel Çalışmalar: KZV’ye dair inançları ve fonksiyonları sorgulamak, daha fonksiyonel kanılarla değiştirmek.
5. Travmatik Geçmişle Temas: Davranışın köklerine inmek, bastırılan öfke ya da değersizlikle çalışmak.
6. Kriz Planı Hazırlamak: Kriz anında başvurulabilecek şahıslar, ortamlar ve davranışları içeren yapılandırılmış bir plan oluşturmak.
Sonuç
Kendine ziyan verme davranışı, bir yardım çığlığı ya da bastırılmış hislerin vücutta konuşması olabilir. Terapötik süreç, danışanın bu davranışı yargılanmadan anlamlandırmasına ve daha sağlıklı başa çıkma yolları geliştirmesine taban hazırlar. Zira kimi acılar, lisana gelmediği için vücutla konuşur.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
