Beden dismorfik bozukluğu, ruh sıhhati alanında son vakitlerde ihmal edilmiş bir hastalıktır. Kişinin görünümünde göze batan rastgele bir kusur olmamasına karşın kendi varsaydığı bir kusurla çok uğraşması ve bu kusuru gizlemek için takıntılı davranışlara girmesi olarak tanımlanır. Hastalar varsaydığı kusurları ‘utanç verici, azap edici’ olarak tanımlamakla birlikte iş ve toplumsal hayatlarını sonlandırarak toplumsallıktan kaçınma davranışı sergilemektedirler. Hastalık kesintisiz olarak devam etmekte olup varsayılan kusurla ilgili kanılar bazen hezeyanlara ulaşmakta ve fonksiyonelliği ileri seviyede etkilemektedir (Aslan, 2000:33). Vücut dismorfik bozukluğu 150 yıldır değişik isimler altında tanımlanmış olmasına karşın birinci olarak 1980’de DSM-III’te ‘dismorfofobi’ olarak yer almıştır. Vücut dismorfik bozukluğu, Emil Kraepelin tarafından ‘kompulsif nöroz’ olarak, Pierre Janet tarafından ise ‘bedenle ilgili utanç obsesyonu’ olarak isimlendirilmiştir. Dismorfofobi terimi 1980’lerde İtalyan psikiyatrist Enrique Morselli tarafından kullanılmıştır. Dismorfofobi, dismorfia yani Yunanca nahoşluk manasında olan sözden türemiştir (Demirkol vd., 2012:548).
Bilişsel terapi 1960’larda Aaron T. Beck tarafından başlangıçta depresyonu tedavi etmek için geliştirilmiş bir psikoterapi yaklaşımı olarak ortaya çıkmış lakin ilerleyen vakitlerde pek çok hastalığın tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır. 1980’li yıllarda bilişsel terapi yaklaşımları davranışçı terapiyle birleşerek bilişsel davranışçı terapi (BDT) ismi altında birleşmişlerdir. Yani hem sorunlara yol açtığı düşünülen bilişleri farklılaştırma gayeli bilişsel teknikleri hem de direkt olarak davranış değişikliğine gidilerek davranış teknikleri içermektedir.
Beden dismorfik bozukluğu yaşayan bireylerin tedavisinde hem ruhsal tedavinin hem de ilaç tedavisinin tesirli olduğu görülmüştür. Ruhsal tedavilere bağlı olarak birçok terapi (online terapi) tekniği mevcuttur. Bu terapi tekniklerinin bir tanesi de bilişsel davranışçı terapidir.
Bilişsel davranışçı terapi, terapistin yönlendirici olduğu, danışanla birlikte iş birliğine dayanan bir formül olmakla bir arada soruna ve danışana nazaran mühleti değişir lakin ortalama 15-20 seans sonucu tesir eden bir terapi modelidir (Sütcü, 2015). Danışana terapinin yanı sıra bilişsel davranışçı terapi doğrultusunda konut ödevleri de verilmektedir. Konut ödevleri terapi odasının dışında danışanın bilişsel, davranışsal, duygusal meseleleriyle alakalı sorunları çözmek için gösterdikleri gayret olarak isimlendirilir. Ayrıyeten mesken ödevleri terapistler tarafından sıklıkla kullanılan bir sistemdir. Güzel bir konut ödevi danışanların bilişsel, davranışsal tekniklerle danışana kazandırdıklarının yanı sıra danışanın kendini daha yeterli yönetmesini ve eğitmesini sağlayarak eski davranışların yerini yeni davranışların almasına imkan sağlar (Soylu ve Topaloğlu, 2015:281).
Yapılan araştırmalarda bilişsel davranışçı terapinin, vücut dismorfik bozukluğu belirtilerinin azalmasında ve ortadan kaybolmasında tesirli bir terapi usulü olduğu görülmüştür. Bilişsel davranışçı terapinin, vücut dismorfik bozukluğu belirtilerinde, başka metotlara nazaran daha süratli düzelme sağladığı düşünülmektedir.
Kaynakça: https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/536/492
Yazarlar: Züleyha SARIGÜL, Doç. Dr. Meryem KARAAZİZ
