Sosyofobi: Sessiz Çığlık – Kökleri, Belirtileri ve Görünmeyen Uğraş Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz

Benlik bedeli, bireyin kendine verdiği kıymet, kendilik algısı ve içsel saygısıyla direkt bağlantılıdır. Fakat çağdaş toplumda bu bedel giderek daha fazla dışsal kaynaklara, bilhassa de toplumsal onaya bağımlı hale gelmektedir. “Yeterince beğenildim mi?”, “Takdir ediliyor muyum?”, “Diğerleri ne düşünüyor?” üzere sorular, bireyin içsel benlik kıymetini gölgede bırakabilir.

Yalnızlık, insanın varoluşsal tecrübelerinden biridir. Lakin her yalnızlık tıpkı manaya gelmez. Birtakım beşerler kalabalıklar içinde yalnız hissederken, kimileri fiziken yalnız olsa da ruhsal olarak doyumlu bir ömür sürebilir. Bu farkı anlamak, yalnızlıkla baş etmenin birinci adımıdır. Ruhsal yalnızlık ve toplumsal yalnızlık, görünürde benzeri hisler doğursa da, farklı nedenlere ve etkilenme biçimlerine sahiptir.

Günümüz beşerinin zihinsel kapasitesi, geçmişe oranla çok daha fazla uyarana maruz kalıyor. Daima karar vermek zorunda kalmak, bilgi akışını yönetmek ve dikkatini farklı alanlara bölmek; zihinsel kaynakların tükenmesine yol açabiliyor. Bu tükenmenin ismi: bilişsel yorgunluk ve karar verme tükenmişliği.

Aidiyet muhtaçlığı, insanın en temel ruhsal ihtiyaçlarından biridir. Birey, bir kümenin kesimi olmak, kabul görmek ve kıymetli hissetmek ister. Lakin bu gereksinim kimi vakit o denli bir güç kazanır ki; birey kendilik bedelinden, etik unsurlardan ya da eleştirel fikirden ödün verebilir. İşte bu noktada “grup içi körlük” ve “dışlayıcılık” üzere karanlık süreçler devreye girer.

Günümüz dünyasında dikkat dağınıklığı sırf bir dikkat eksikliği bozukluğu belirtisi değil, tıpkı vakitte zihinsel karmaşanın ve çok bilişsel yükün bir sonucu olarak da ortaya çıkmaktadır. Daima bildirimler, çoklu vazifeler (multitasking), bilgi bombardımanı ve durmaksızın işleyen zihin, dikkat sisteminin tükenmesine ve konsantrasyon meselelerine yol açar.