Aidiyetin Ruhsal Temelleri
İnsan tabiatı gereği toplumsal bir varlıktır. Bağ kurmak, korunmak ve mana bulmak için kümelere yönelir. Maslow’un muhtaçlıklar hiyerarşisinde de aidiyet, temel güvenlik muhtaçlıklarının çabucak akabinde gelir. Sağlıklı bir aidiyet:
– İnanç hissini artırır
– Benlik algısını destekler
– Gerilimi azaltır ve dayanıklılığı artırır
Fakat aidiyet muhtaçlığı şartsız kabulü değil, birçok vakit şartlı ahengi beraberinde getirir.
Grup İçi Körlük Nedir?
Küme içi körlük, bireyin ilişkin olduğu kümenin yanlışlarını görememesi ya da görmezden gelmesidir. Bu körlük, küme aidiyetini korumak için gerçekliği inkâr etme, eleştirel niyetten uzaklaşma ve dış kümeleri düşmanlaştırma eğilimlerini doğurabilir. Bilhassa şu durumlarda sık görülür:
– Çok milliyetçilik, mezhepçilik ya da cemaat bağlılıklarında
– Politik kutuplaşmalarda
– “Biz haklıyız, onlar yanlış” anlayışında
Dışlayıcılık Davranışı
Kümenin dışına çıkan bireyler birden fazla vakit tehdit olarak algılanır. Bu bireyler:
– Sessizce yok sayılır
– Alay edilir ya da suçlanır
– Toplum dışına itilerek yalnızlaştırılır
Dışlayıcılık, kümenin bütünlüğünü müdafaa sistemi üzere görünse de, ferdi travmaların ve ruhsal ziyanların en önemli kaynağı olabilir.
Psikodinamik Yaklaşım
Küme körlüğü ve dışlayıcılık, bireyin ilkel savunma sistemleriyle (bölme, yansıtma, idealizasyon) yakından alakalıdır. Küme, bireyin “kabul görmek uğruna” kendi gölge yanlarını bastırmasına neden olabilir. Bu bastırma, vakitle içsel çatışmaları ve kimlik krizlerini tetikleyebilir.
Terapötik Yaklaşım
Bu temalar terapide sıklıkla aşağıdaki yollarla çalışılabilir:
– Bireyin aidiyet gereksiniminin kökenine inmek (aile, çocukluk, toplumsal deneyimler)
– Küme içi baskı ve benlik ortasında istikrar kurmak
– “Gerçekten kimin pahasına muhtaçlığın var?” sorusu üzerinden içsel motivasyonları açığa çıkarmak
– Gölge taraflarla yüzleşme ve ferdî farkındalık geliştirme
Sonuç
Aidiyet, bireyi besleyen kadar sınırlayan da bir gereksinimdir. Küme içi körlük ve dışlayıcılık, ruhsal olarak hem ferdî hem toplumsal seviyede önemli sonuçlar doğurabilir. Sağlıklı aidiyet; eleştirel kanıyı, ferdi bütünlüğü ve etik sorumluluğu dışlamayan bir bağlılıktır. Sahiden ilişkin olduğumuz yer, kendimizi en dürüst hâlimizle söz edebildiğimiz yerdir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
